وَ تِلْكَ الْقُرىٰ أَهْلَكْنٰاهُمْ لَمّٰا ظَلَمُوا ،«تلك»،اشارت[است به شهرهاى هلاك شده و ع‌] [١]ذاب رسيده،گفت:و آن شهرهاست كه ما آن را هلاك كرديم چون ظلم و بيدادى كردند و كفر آوردند به ما و بر[خود و بر ديگران ظلم كردند] [٢]، وَ جَعَلْنٰا لِمَهْلِكِهِمْ ،و كرديم اهلاك ايشان را موعد و وقت وعده‌اى.و«مهلك»،اين جا مصدر است،امّا فى غير[هذا الموضع.مفعل را سه] [٣]معنى باشد:مصدر و مفعول و موضع،و هر بنايى را كه از مزيد بر [٤]ثلاثى بود.قال اللّه تعالى: رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ[صِدْقٍ... [٥]،و قال] [٦]اللّه تعالى: هٰذٰا مُغْتَسَلٌ بٰارِدٌ وَ شَرٰابٌ [٧]،اى موضع اغتسال.

عاصم به روايت ابو بكر خواند:لمهلكهم،به فتح«ميم»و[«لام»،و به روايت حفص به فتح] [٨]«ميم»و كسر«لام».و باقى قرّاء به ضمّ«ميم»و فتح«لام».آن‌كه «ميم»و«لام»مفتوح خواند،گفت:و مصدر است من هلك يهلك هلا[كا و مهل‌] [٩]كا،مثل:طلع[يطلع] [١٠]مطلعا.و روا بود كه مصدر اهلك باشد چه بيشتر مفعل كه آيد در مزيد ثلاثى آيد،نحو:اكرمته[اكرا] [١١]ما و مكرما،اى جعلنا لإهلاكهم موعدا،و اين اولى‌تر است به قرينۀ أَهْلَكْنٰاهُمْ در آيت.و آن‌كس كه «لام»مكسور خواند،[گفت] [١٢]:وقت هلاك باشد يا جاى هلاك،مثل المشرق و المغرب.و سيبويه گفت،عرب گويد:رأيت النّاقة على مضرب‌[ها و منت‌] [١٣]جها به كسر،اى وقت ضرابها و نتاجها،و:انّ فى الألف[درهم] [١٤]لمضربا بالفتح،اى ضربا.و هر فعلى كه بر فعل يفعل با[شد مصدر] [١٥]از او به فتح بود و موضع به كسر، و نيز وقت به كسر،نحو:ضربه ضربا و مضربا،و المضرب الموضع.و هر فعلى كه بر فعل يفع‌[ل بود به ضمّ«عين»مضا] [١٦]رع نحو:يدخل و يخرج،موضع و مصدر از او به فتح بود،كالمدخل و المخرج،الّا آنچه شاذّ باشد،كالم‌[سجد من سجد يسجد] [١٧]و ربّما كه از فعل يفعل مصدر به كسر آيد،كالمرجع،قال اللّه تعالى:

(١٣-١١-٩-٨-٦-٣-٢-١)) .اساس:افتادگى دارد،از قم افزوده شد.