روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٦٦ - ترجمه

فِي مٰا رَزَقْنٰاكُمْ فَأَنْتُمْ فِيهِ سَوٰاءٌ [١] . وَ اللّٰهُ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوٰاجاً ،حق‌تعالى به اين آيت منّت نهاد بر خلقان،گفت:خداى-جلّ جلاله-بيافريد براى شما هم از شما [٢][٦٧-پ]زنانى كه در استيناس جفت شما باشند و شما را ور ايشان [٣]قضاى شهوت و نسل [٤]اولاد باشد،و ايشان را هم از جنس شما آفريد تا شما را انس باشد.

و گفته‌اند:مراد حوّاست كه خداى تعالى او را از پهلوى چپ آدم آفريد. وَ جَعَلَ لَكُمْ مِنْ أَزْوٰاجِكُمْ بَنِينَ ،و كرد شما را از زنان شما فرزندان نرينه،و براى آن تخصيص كرد پسران را كه ايشان به پسران شادمانه بودندى و به دختران دلتنگ. وَ حَفَدَةً ، عبد اللّه مسعود و نخعى و سعيد جبير و أبو الضّحى گفتند:مراد به حفده اصهاراند، يعنى اختان [٥]الرّجل على بناته،دامادان يعنى شوهران دختران مرد [٦].زرّ حبيش [٧]گفت:بر عبد اللّه مسعود قرآن مى‌خواندم به اين آيه رسيدم مرا گفت:دانى تا «حفده»چه باشد؟گفتم:حشم مرد [٨].گفت:نه،و لكن دامادان او باشند،و اين روايت والبى است از عبد اللّه عبّاس.عكرمه گفت و حسن و ضحّاك و مجاهد [٩]:

خدم و حشم باشند،و ابو مالك گفت و مجاهد به روايتى [١٠]:أنصار و أعوان مرد باشند [١١]،من قول العرب:حفده،إذا أعانه.قال جميل:

حفد الولائد حولهنّ و أسلمت بأكفّهنّ أزمّة الأجمال
عطا گفت:فرزندان و فرزندزادگان مرد باشند.قتاده گفت:چاكران مرد باشند، مقاتل و كلبى گفتند:«بنين»فرزندان كوچك‌اند و«حفدة»فرزندان بزرگ.

مجاهد و سعيد جبير گفتند:فرزند فرزند باشد.ابن زيد گفت:پسران زن باشند از شوهر ديگر،قتيبى گفت:اصل او از حفد است و آن متابعت گام باشد و سرعت مشى،يعنى اينان مسرع [١٢]باشند در خدمت و نصرت مرد.و در دعاى وتر آمده است:

اللّهمّ إنّا إليك نسعى و نحفد، أى نسرع،قال الرّاعي: