روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٧٩ - ترجمه

توبه كنند.نظيره قوله: وَ لاٰ يُؤْذَنُ لَهُمْ فَيَعْتَذِرُونَ [١]. وَ لاٰ هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ ،اى لا يمكّنون من إرضاء اللّه،و ايشان را استرضا نكنند،يعنى تمكين نكنند از آنچه توبه كنند و رضاى خدا حاصل كنند و نيز ايشان را تمكين نكنند ازآن‌كه با دنيا آيند و توبه كنند و رضاى خداى حاصل كنند و نه نيز ايشان را تمكين كنند ازآن‌كه با دنيا آيند و توبه و رضاى خداى حاصل كنند [٢]و اين آيت دليل است بر بطلان مذهب نجّار،و آن‌كه گويد در قيامت تكليف باشد و خلقان مكلّف باشند و ايمان و توبه قبول كنند چه آنجا خلقان ملجأ باشند و با إلجاء تكليف نبود،و بر اين مذهب لازم آيد كه هيچ كافر و فاسق به دوزخ نشود براى آن‌كه چون بهشت و دوزخ و منافع و مضارّ آن بينند ملجأ شوند به توبه و ايمان،توبه كنند و ايمان آرند لا محال و همه به بهشت شوند.

وَ إِذٰا رَأَى الَّذِينَ ظَلَمُوا الْعَذٰابَ ،و نيز ظالمان چون عذاب بينند و دوزخ عيان شود ايشان را بعد ازآن‌كه به خبر شنيده باشند،از ايشان تخفيف عذاب نكنند و نه نيز ايشان را مهلت دهند [٣]و اين آيت نيز دليل بر بطلان آن مذهب است.

وَ إِذٰا رَأَى الَّذِينَ أَشْرَكُوا شُرَكٰاءَهُمْ ،گفت:و چون [٤]مشركان شريكان خود را يعنى بتان را كه عبادت كرده باشند بينند، قٰالُوا ،گويند: رَبَّنٰا ،خداى ما! هٰؤُلاٰءِ ، اينان انبازان مااند در عبادت تو كه ما اينان را خوانده‌ايم و پرستيده بدون تو. فَأَلْقَوْا إِلَيْهِمُ الْقَوْلَ ،ايشان جواب دهند و گويند:دروغ مى‌گوى،ما شما را دعوت نكرديم با الهيّت خود و عبادت خود و شما را نگفتيم ما را پرستى؟ إِنَّكُمْ لَكٰاذِبُونَ ،شما در اين دعوى دروغ‌زنى،يقال:ألقيت إليه القول إذا خاطبته و إلقاء القول،عبارة عن الكلام لأنّه يلفظه [٥]عن فيه أى يرميه.

وَ أَلْقَوْا إِلَى اللّٰهِ يَوْمَئِذٍ السَّلَمَ ،اى الاسلام،و بيندازند ايشان آن روز به خداى اسلام و استسلام،يعنى كافران روز قيامت به خداى ايمان آرند و گردن نهند و