روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢٨ - ترجمه
تسبيح مىكرد و اميرالمؤمنين على [١]از آن بخورد،بر دست او نيز تسبيح كرد.و حسن و حسين-عليهماالسّلام تا ز آن بخوردند،بر دست ايشان نيز تسبيح كرد.يكى از جملۀ صحابه دست دراز كرد و يكى از آن برگرفت بر دست او تسبيح نكرد.جبريل -عليه السّلام-گفت:اين طعام بهشت است و طعام بهشت در دنيا نخورد الّا پيغامبرى يا وصىّ پيغامبرى يا فرزند پيغامبرى. وَ لٰكِنْ لاٰ تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ ،و لكن شما تسبيح ايشان ندانى.و تأويل اين از دو وجه باشد:امّا من حيث الدّلالة چنان كه گفتيم،و امّا از وجه تخصيص به عقلا و مكلّفان، إِنَّهُ كٰانَ حَلِيماً غَفُوراً ،كه خداى تعالى هميشه حليم و آمرزنده بوده است.
وَ إِذٰا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ -الآيه،حقتعالى گفت:چون تو قرآن خوانى ما از ميان تو و كافرانى كه به قيامت ايمان ندارند حجابى كنيم پوشيده.قتاده گفت:مراد به اين حجاب آن اكنّه است كه ايشان گفتند: قُلُوبُنٰا فِي أَكِنَّةٍ مِمّٰا تَدْعُونٰا إِلَيْهِ... [٢]و اين قول نيك نيست براى آنكه اگر بر اين حمل كنند در آيت تكرار [٣]باشد كه حديث اكنّه عقيب اين آيت مىآيد [٤].و گفتند:مستور،به معنى ساتر است،كقوله تعالى:
إِنَّهُ كٰانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا [٥] اى،آتيا،مفعول به معنى فاعل است.و بعضى دگر از مفسّران گفتند:مراد به حجاب،حجابى است كه حقيقت باشد،و مراد به مستور آن [٦]است كه از چشم شما [٧]پوشيده باشد.و بيان اين قول،آن خبر است كه سعيد جبير روايت كرد كه چون تَبَّتْ يَدٰا أَبِي لَهَبٍ [٨]فرود آمد زن ابو لهب بيامد تا رسول را ايذا كند و او زنى سليطه دراز زبان بود [٩].يكى از جمله صحابه گفت:يا رسول اللّه،اين زن آهنگ تو دارد و زنى بد [١٠]است و پليد زبان نبايد تا سخنى گويد كه تو را رنجى با دل آيد، اگر بر وى و احترازى [١١]بكنى.رسول-عليه السّلام-گفت:
سبحان الله بينى و بينها، گفت:اين تسبيح ميان من و اوست،يعنى تا حجاب كند.او بيامد رسول را نديد.اين صحابى را گفت اين صاحب تو ما را هجو كرده است.صحابى گفت:او شعر نگويد
[١] .قم،آز،آج،لب+عليه السّلام.
[٢] .سورۀ فصّلت(٤١)آيۀ ٥.
[٣] .آط:بتكرار.
[٤] .آط،آب،آز،آج،لب:آيد.
[٥] .سورۀ مريم(١٩)آيۀ ٦١.
[٦] .آط،آب،آز،آج،لب:اين.
[٧] .قم:ما.
[٨] .سورۀ تبّت(١١١)آيه ١.
[٩] .قم،آط،آب،آز،آج،لب:سليطه بود دراز زبان.
[١٠] .قم،آط،آب،آز،آج،لب:به ديه.
[١١] .آط،آب،آز،آج،لب:احتراز كنى.