روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٠ - ترجمه
مشركان چه قتل كردهاند [١]از مسلمانان و چه مثله كردهاند [٢]و كسان را شكم بشكافتهاند، [٣]و خصوصا حمزۀ [٤]عبد المطّلب را [٥].و گفتند از مسلمانان كس نماند كه او را مثله نكردند مگر حنظلة بن الرّاهب را كه پدرش أبو عامر الرّاهب بود و با أبو سفيان [٦]بود براى او حرمت حنظله [٧]از مثله رها كردند.
مسلمانان چون چنان ديدند گفتند:اگر ما را دست باشد بر اينان [٨]،بتر [٩]از اين و بيشتر از اين كنيم كه ايشان كردهاند [١٠]،و مثلهاى كنيم كه در عرب كس به كس نكرده است [١١].و حمزة بن عبد المطّلب را هنده [١٢]بنت عتبه مثله كرده بود و شكم بشكافته [١٣]و جگر او بگرفته [١٤]،خواست تا بخورد در دهنش سنگ شد تا بينداخت.
رسول را-عليه السّلام-بگفتند.رسول-عليه السّلام-گفت:حمزه از آن گرامىتر است بر خداى كه بعضى از او به آتش بسوزد،چه حمزه اهل بهشت است و هند اهل دوزخ،خداى تعالى نخواست كه تا [١٥]خون حمزه به أحشاى [١٦]هند مختلط شود.
آنگه گفت:
رحم اللّه حمزة ،خداى بر حمزه رحمت كناد كه من او را نشناختم إلاّ فعّال خير بود و رحم پيوند بود، [١٧]و اگر نه آنستى كه قومى محزون شوند بر اين، رها كردمى تا خداى او را از شكم [١٨]جانوران حشر كردى.
آنگه گفت:اگر خداى مرا ظفر دهد بر اينان [١٩]،هفتاد كس را به عوض حمزه مثله كنم.خداى تعالى اين آيت فرستاد: وَ إِنْ عٰاقَبْتُمْ ،اگر عقوبت كنى عقوبت به
[٢] [١] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:كردند.
[٣] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:بشكافتند.
[٤] .همۀ نسخه بدلها+بن.
[٥] .همۀ نسخه بدلها بجز قم+رضى اللّه عنه.
[٦] .همۀ نسخه بدلها:الرّاهب با ابو سفيان.
[٧] .كذا:در اساس،قم:براى حرمت او حنظله را مثله نكردند،ديگر نسخه بدلها:براى آن حنظله را از مثله رها كردند.
[٨] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:ايشان.
[٩] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:بدتر.
[١٠] .آب،آز،آج،لب:كردند.
[١١] .قم:در عرب كس نكرده است،آط،آز،آج،لب:نكرده بود،آب:نكرده باشد.
[١٢] .همۀ نسخه بدلها:هند.
[١٣] .قم:شكافته.
[١٤] .همۀ نسخه بدلها+و.
[١٥] .همۀ نسخه بدلها:نخواست تا.
[١٦] .قم:با احشاى.
[١٧] .همۀ نسخهها بجز قم:ندارد.
[١٨] .آج،لب:او را شكم.
[١٩] .همۀ نسخه بدلها بجز قم:ايشان.