روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦ - ترجمه
كرد.«اتيان»اين جا به معنى قصد باشد [١].حقتعالى بناهاى ايشان را قصد كرد از قاعدۀ خود و بيران [٢]كرد تا سقف و آسمانۀ خانه به سر ايشان فرود افتاد [٣]از بالا.سؤال كردند در مطاعن قرآن [٤]چون بگفت:
فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ ،آسمانه بر ايشان فرود افتاد [٥]، مِنْ فَوْقِهِمْ ، [٦]چه فايده باشد؟ و آسمانۀ خانه جز از جهت فوق نباشد پس اين چون حشوى است كه در تحت او معنى نيست.گوييم از اين چند جواب است [٧]گفتند اهل توحيد:يكى آنكه فايدۀ«من فوقهم»آن است كه سقف بيفتاد [٨]و ايشان در زير آن بودند براى آنكه روا باشد كه سقف فرود آيد [٩]و ايشان در زير [١٠]نباشند،چنان كه يكى از ما گويد:خرّت [١١]عليّ دارى،و اگرچه او در زير آن نباشد [١٢]به معنى:فسد عليّ.پس اين فايدهاى بزرگ باشد و معنيى [١٣]كه اگر اين لفظ نبودى،مفهوم نشدى [١٤].و وجهى ديگر [١٥]آنكه«على» به معنى«عن»آيد [١٦]،اى عنهم،و المعنى:عن كفرهم و ضلالهم،چنان كه شاعر گفت [١٧]:
أرمي عليها و هى [١٨]فرع [١٩]أجمع
و هى ثلاث أذرع و اصبع
«عليها»،اى عنها،لأنّ العرب يقول رميت [٢٠]عن القوس و لا يقول رميت عليها، پس«على»به جاى«عن»بنهاد چون چنين باشد از كلمت«من فوقهم»چاره نباشد تا بدانند كه ايشان را اين عذاب به استحقاق بود.وجه سهام [٢١]آن است كه«على» به معنى«لام»است براى آنكه«لام»خلاف«على»باشد و نقيض او،و عرب
[١] .قم:است.
[٢] .قم:بران،آج،لب:بيرون.
[٥] [٣] .قم:فروافتاد.
[٤] .جميع نسخه بدلها+و گفتند.
[٦] .جميع نسخه بدلها+گفتن.
[٧] .جميع نسخه بدلها:ندارد.
[٨] .قم:بيوفتاد.
[٩] .قم:بيوفتد.
[١٠] .آط،آب،آز،آج،لب+آن.
[١١] .جميع نسخه بدلها:حزب.
[١٢] .قم:باشد.
[١٣] .جميع نسخه بدلها:معنى.
[١٤] .آط،آب،آز،آج،لب:نگشتى.
[١٥] .آط،آب،آز،آج،لب:دگر.
[١٦] .قم:بود،آط،آب،آز،آج،لب:باشد.
[١٧] .آب،آز+شعر.
[١٨] .اساس:ترى،با توجّه به قم تصحيح شد.
[١٩] .آج،لب:فراغ.
[٢٠] .قم:ارميت.
[٢١] .قم:سوم،آط،آب،آز،آج،لب:سيم.