روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٦١ - ترجمه
حرام چنان باشد كه يكى از ايشان دوستتر دارد اگر سنگ خورد ازآنكه درمى از حرام به [١]دست دارد [٢]يا نه در ره طاعت صرف كند يا از حق منع كند يا خازن آن باشد تا به وقت مرگ.ايشان آنان باشند كه اگر خداى با ايشان مناقشت كند عذاب كند ايشان را و اگر عفو كند ايشان را برهند.و طبقۀ سهام [٣]آنان باشند كه،جمع مال دوست دارند از حلال و حرام و منع كنند آن را از واجبات،اگر نفقه كنند،اسراف كنند و اگر [٤]امساك كنند به [٥]بخل و احتكار كنند،ايشان آنان باشند كه،دنيا زمام دلهاى ايشان را به دست گرفته باشد تا ايشان را به دوزخ رساند. وَ الْبٰاقِيٰاتُ الصّٰالِحٰاتُ ،و آن اعمال نيك كه بماند.
مفسّران خلاف كردند در«باقيات صالحات»،عبد اللّه عبّاس و عكرمه و مجاهد گفتند:سبحان اللّه و الحمد للّه و لا اله الّا اللّه و اللّه اكبر است.چون بنده اين كلمات گويد،گناه از او ريختن گيرد،چنان كه برگ از درخت.اين خبر،ابو الدّرداء روايت كرد از رسول-صلّى اللّه عليه و على آله.عبد اللّه[١٦٥-پ][عمر [٦]،و سعيد بن المسيّب و عطاء بن ابى رباح گفتند:«باقيات صالحات»،آن است كه بنده گويد:
سبحان اللّه و الحمد للّه و لا اله الّا اللّه و اللّه اكبر و لا حول و لا قوّة الّا باللّه [٧].خالد بن عمران روايت كرد كه:يك روز رسول-عليه السّلام-بيرون آمد و صحابه را گفت:
خذوا جنتكم ،سپرها برگيرى.گفتند:يا رسول اللّه!دشمنى حاضر آمده است؟ گفت:نه،و لكن سپرهايى كه شما را از دوزخ نگاه دارد.گفتند:يا رسول اللّه!و آن سپر [٨]كدام است؟گفت:
سبحان اللّه و الحمد للّه و لا اله الّا اللّه و اللّه اكبر و لا حول و لا قوّة الّا باللّه، كه اين كلمات مقدّماتند و معقّباتند و مجنّباتند [٩]و باقياتصالحاتند ابو سعيد خدرىّ از رسول-عليه السّلام-روايت كرد كه او گفت:باقيات صالحات بسيار گوى.گفتند:باقيات صالحات كدام است؟گفت:ملّت است.گفتند:آن چيست؟گفت:ملّت است،تا چهار بار بگفت،آنگه[گفت] [١٠]:تكبير و تهليل و
[١] .مل:در.
[٢] .همۀ نسخه بدلها،بجز مل:آرد.
[٣] .قم:سوم،مل:سيوم،آط،آب،آز،آج،لب:سيم.
[٤] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل+نه.
[٥] .همۀ نسخه بدلها،بجز قم و مل:و.
[٦] .از اين جا،اساس افتادگى دارد،از قم آورده شد.
[٧] .سورۀ كهف(١٨)آيۀ ٣٩.
[٨] .آط،آب:سپرها.
[٩] .قم،آب:مجنّتان،كه با توجّه به معنى نسخۀ آط،تصحيح شد.
[١٠] .از آط،آورده شد.