روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥١ - ترجمه

حق‌تعالى خود را از آن تنزيه كرد،گفت: سُبْحٰانَهُ ،منزّه است او و دور از آنچه به او لايق نباشد. وَ لَهُمْ مٰا يَشْتَهُونَ ،و ايشان را باشد آنچه خواهند و آرزوى ايشان بود [١]از پسران و فرزندان نرينه.و محل«ما»از اعراب محتمل است دو وجه را:يكى نصب، حملا على قوله: وَ يَجْعَلُونَ لِلّٰهِ الْبَنٰاتِ سُبْحٰانَهُ وَ لَهُمْ مٰا يَشْتَهُونَ ،من البنين،تا مفعول «يجعلون»باشد.و وجه ديگر رفع،بر ابتدا،«و لهم»در جاى خبر او باشد،و التقدير:

و لهم البنون.

وَ إِذٰا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالْأُنْثىٰ ،چون بشارت دهند يكى را ايشان را به فرزندى [مادينه] [٢]همه روز سياه روى باشد از اندوه.و«ظلّ»از اخوات«كان»باشد در عمل،و معنى آن باشد كه همه روز كارى كند،و مصدر او«ظلول»باشد. وَ هُوَ كَظِيمٌ [٣]،عبد اللّه عبّاس گفت:حزين.ضحّاك گفت:كميد،و آن دل‌تنگى باشد [٤]كه دم نزند [٥]از دل‌تنگى.و اشتقاق او از كظامه بود و آن به بستن سر قربه باشد.

يَتَوٰارىٰ مِنَ الْقَوْمِ مِنْ سُوءِ ،-الآية،پنهان مى‌شود از مردمان از بديى آن بشارت كه او را داده باشند آنگاه انديشه مى‌كند كه از دو كار بد با او چه كند [٦]. أَ يُمْسِكُهُ عَلىٰ هُونٍ ،بدارد او را بر هوان و مذلّت و خوارى، أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرٰابِ ،يا در خاك پنهان كند او را؟يعنى وأد كند [٧]و او را زنده در گور كند.و الهون[٩٤-پ]،الهوان، قال الشاعر [٨]:

لست بوقّاف على الهون
و قال الحطيئة: [٩]

فلمّا خشينا [١٠]الهون و العير [١١]ممسك على رغمه [١٢]ما أثبت الحبل [١٣]حافره