روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٢ - ترجمه

در خبر است كه:عمر خطّاب [١]چون چيزى به مهاجرى [٢]دادى،گفتى:خذ بارك اللّه لك فيه [٣]،هذا ما وعدك اللّه في الدّنيا،اين آن است كه خداى تعالى تو را وعده داد در دنيا و آنچه براى تو نهاده است [٤][٩٢-پ]در بهشت بهتر است.

آنگه اين آيت برخواندى،و معنى آيت آن‌كه با ايشان در دنيا احسان كنيم، وَ لَأَجْرُ الْآخِرَةِ ،خير و ثواب آخرت مهتر و بهتر باشد اگر بدانند ايشان.

آنگه وصف كرد ايشان را،گفت: اَلَّذِينَ صَبَرُوا ،آنان كه صبر كردند بر بلا و مشقّت كافران مكّه و بر خداى توكّل كنند،در نجات و رستگارى از ايشان.

قوله: وَ مٰا أَرْسَلْنٰا مِنْ قَبْلِكَ إِلاّٰ رِجٰالاً نُوحِي [٥]إِلَيْهِمْ ،گفت:و [٦]نفرستاديم از پيش تو إلاّ مردانى را كه به ايشان وحى كرديم.گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه مشركان گفتند:خداى از آن بزرگتر است كه رسول او آدمى باشد،و اگر رسولى به ما فرستد إلاّ فريشته‌اى نباشد،حق‌تعالى اين آيت فرستاد و گفت:ما از پيش تو پيغامبران [٧]جز مردانى [٨]نفرستاديم از بشر و وحى كرديم به ايشان.و براى آن گفت:

إِلاّٰ رِجٰالاً ،تخصيص كرد مردان را كه ايشان اعتقاد كرده بودند كه فريشتگان زنان‌اند و دختران خداوند چنان كه گفت: وَ جَعَلُوا الْمَلاٰئِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبٰادُ الرَّحْمٰنِ إِنٰاثاً [٩]. فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لاٰ تَعْلَمُونَ ،بپرسى [١٠]از اهل ذكر اگر ندانى.عبد اللّه عبّاس و مجاهد گفتند:مراد به«اهل ذكر»اهل كتاب‌اند،و بعضى دگر گفتند:

مؤمنان اهل كتاب‌اند چون عبد اللّه سلام و جز او.عبد اللّه عبّاس [١١]گفت:مراد اهل قرآن‌اند.رمّانى و أزهرى و رمّاح [١٢]گفتند:مراد به اهل ذكر اهل علم‌اند به اخبار امّتان