روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤١ - ترجمه

قوله تعالى: وَ الَّذِينَ هٰاجَرُوا فِي اللّٰهِ -الآية، اَلَّذِينَ ،در موضع رفع است به ابتدا و قوله: لَنُبَوِّئَنَّهُمْ ،در جاى خبر اوست.حق‌تعالى گفت: [١]آنان كه هجرت كردند در ره [٢]خداى و براى خداى از مكّه به مدينه آمدند،و«هجر»و«هجران»مفارقت باشد و «هجرة»فعلة باشد از او [٣]،اين بنا هيئت را بود كالحلية [٤]و المشية [٥]و القعدة [٦].و در شرع مخصوص است به رفتن از مكّه به مدينه پيش از فتح مكّه.از اين جا گفت رسول-عليه السّلام:

لا هجرة بعد الفتح. اين هجرت شرعى است و آن‌كه گفت:

لا هجرة بعد ثلاث، آن هجرت لغوى است يعنى نشايد كه مسلمانان از يكديگر ببرند و يكديگر را رها كنند بالاى سه روز،پس اين اسم از اسماء مخصوصه است، كالصّوم و الحجّ [٧]. مِنْ بَعْدِ مٰا ظُلِمُوا ،پس ازآن‌كه بر ايشان ظلم كردند.

مفسّران گفتند:آيت در شأن بلال و صهيب و عمّار و خبّاب و عابس و ابو جندل ابن سهل [٨]آمد و جماعتى كه مشركان مكّه [٩]ايشان را عذاب كردند.قتاده گفت:

مراد امّت محمّداند-صلّى اللّه عليه و على آله [١٠]-كه از ظلم أهل مكّه بجستند و به حبشه شدند،آنگه خداى مدينه را به دار الهجرت [١١]رسول كرد،تا رسول-عليه السّلام-با آنجا شد و صحابه [١٢]،و آنجا انصار پديد آمدند او را،و ايوا كردند [١٣]. لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيٰا حَسَنَةً ،گفتند:انزلهم المدينة و اطعمهم الغنيمة،ايشان را به مدينه فرود آورم [١٤]و غنيمت به طعمۀ ايشان كنم،يقال:بوّأت [١٥]موضع كذا فتبوّأ،أى أنزلته فنزل.و«لام»و«نون» [١٦]تأكيد جواب قسمى مقدّر است،اى و اللّه لنبوّئنّهم.