روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٦ - ترجمه

مصابيح ليست [١]باللّواتى تقودها [٢] نجوم و لا بالافلات الدّو[ا]لك
و دليل اين تأويل،حديث عبد اللّه مسعود است كه او گفت:كان-عليه السّلام- اذا غرب حاجب الشّمس صلّى المغرب و أفطر إن كان صائما.چون ابرو [٣]آفتاب فروشدى ،رسول-عليه السّلام-نماز شام[١٤٢-پ]كردى و اگر روزه داشتى،روزه بگشادى و سوگند خورد كه اين ساعت وقت اين نماز است،و هى الّتى قال اللّه تعالى: أَقِمِ الصَّلاٰةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ .و عبد اللّه عبّاس و عبد اللّه عمر و جابر عبد اللّه انصارى و ابو العاليه و عطا و قتاده و مجاهد و حسن و مقاتل و عبيد بن عمير گفتند:

دلوكها،زوالها.و اين روايت باقر و صادق است-عليه السّلام-و دليل اين تأويل حديث ابو مسعود عقبة بن عمرو [٤]است كه او گفت،رسول-عليه السّلام-گفت:

اتانى جبريل لدلوك الشّمس حين زالت فصلّى بى الظّهر، گفت:جبريل به من آمد در وقت دلوك آفتاب چون زوال ببوده بود [٥]و در پيش ايستاد و [٦]نماز پيشين بكرد و من در پى او.و ابو برزه گفت:چون زوال آفتاب ببودى،رسول-عليه السّلام-نماز پيشين بكردى و اين آيت برخواند: أَقِمِ الصَّلاٰةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ .جابر [٧]عبد اللّه انصارى گفت:رسول را-عليه السّلام-به دعوت خواندم با جماعتى صحابه.چون طعام بخوردند وقت زوال بود،رسول-عليه السّلام-از سراى [٨]بيرون آمد و گفت:

اخرجوا فهذا حين دلكت الشمس ،كه اين آن‌وقت است كه آفتاب به زوال رسيد.و اين قول اولى‌تر است براى آن‌كه جامع است نماز فرائض را جمله،براى آن‌كه چون دلوك را بر زوال تفسير دهند،نماز پيشين و ديگر در [٩]شود،و قوله: [إِلىٰ]غَسَقِ اللَّيْلِ ،نماز شام و خفتن در او شود. وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ ،نماز بامداد باشد.پس آيت هر پنج نماز را مستغرق بود.و دليل ديگر بر صحّت اين قول آن است كه:جبريل -عليه السّلام-چون رسول را نماز آموخت،ابتدا به نماز پيشين كرد،چنان كه ابو هريره روايت كرد كه،رسول-عليه السّلام-گفت:جبريل به من آمد،آنگه كه زوال آفتاب