روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥٦ - ترجمه

بفرمايد تا او را به بهشت برند.مرد چون اين بشنيد،بيوفتاد [١]و از هوش برفت از اين بشارت و مى‌گفت: يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُنٰاسٍ بِإِمٰامِهِمْ ،چون ساعتى بود،بديدند جان داده بود. فَمَنْ أُوتِيَ كِتٰابَهُ بِيَمِينِهِ ،هركه را نامه [٢]به دست راست دهند، فَأُولٰئِكَ يَقْرَؤُنَ كِتٰابَهُمْ ،ايشان نامه‌هاى [٣]خود برخوانند و بر ايشان هيچ فتيلى ظلم نكنند،و فتيل آن باشد كه مردم انگشت به هم [٤]بمالد،آنچه حاصل آيد از چرك چو [٥]پليته‌اى خرد [٦]و باريك[١٤٠-ر]،آن را فتيل خوانند،فعيل به معنى مفعول.و گفته‌اند:

چيزكى [٧]باشد باريك در ميانۀ [٨]شكاف استخان [٩]خرما و نقير [١٠]آن گو [١١]باشد چو [١٢]نقطه‌اى بر پشت استخان [١٣]خرما.و قطمير پوستكى تنك باشد كه لفاف استخان [١٤]خرما بود و اين‌همه عبارات و كنايات باشد از قلّت و حقارت چيزى.و ظلم در لغت نقصان باشد،يعنى ايشان نامۀ‌شان [١٥]برخوانند و حقّ ايشان چيزى بازنگيرند و بخس نكنند.اگر گويند نه ظاهر آيت اقتضاى آن مى‌كند كه آنان را كه نامه به دست چپ دهند بر ايشان ظلم كنند،گوييم:اين قول به دليل الخطاب باشد و آن درست نيست به نزديك بيشتر اهل علم.جواب ديگر از اين آن است كه:در جملۀ آنان كه ايشان را نامه به دست چپ دهند،كافران باشند و ايشان را خود به نزديك خداى حقّى نباشد كه از ايشان بازگيرند يا نقصان كنند. وَ مَنْ كٰانَ فِي هٰذِهِ أَعْمىٰ فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمىٰ ،حق‌تعالى گفت:هركه [١٦]در اين سراى كور باشد،او در قيامت كور باشد.

مفسّران خلاف كردند در آن‌كه هٰذِهِ ،اشارت به چيست.بعضى گفتند:راجع است با آن نعمتها كه در آيات مقدّم رفته است.عكرمه گفت:جماعتى از يمن به نزديك عبد اللّه عبّاس آمدند و او را پرسيدند از اين آيت و از اين اشارت،گفت:برخوان از پيش آيت: رَبُّكُمُ الَّذِي يُزْجِي لَكُمُ الْفُلْكَ فِي الْبَحْرِ الى قوله: تَفْضِيلاً .آنگه گفت:معنى آيت آن است كه:هركس كه او در اين آيات و دلالات كه مشاهد