لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلى‌ ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِيرَ وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ ...

فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها ... [٢]

حج (٢٢) ٢٨ و ٣٦

٧٨. قربانى كردن شتر، توصيه خداوند به پيامبر صلى الله عليه و آله:

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ. [٣]

كوثر (١٠٨) ٢

٧٩. استفاده انحصارى حاجيان از گوشت شتر قربانى و دريغ كردن از اطعام آن به نيازمندان، امرى حرام و ممنوع:

وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ‌ ... فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ ... [٤]

حجّ (٢٢) ٢٨ و ٣٦

٨٠. جواز استفاده از شتران قربانى حج (براى حمل بار، سوار شدن و تغذيه از شير آنها) براى حاجيان، تا زمان قربانى:

... وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلى‌ ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ‌ ... وَ أُحِلَّتْ لَكُمُ الْأَنْعامُ‌ ... لَكُمْ فِيها مَنافِعُ إِلى‌ أَجَلٍ مُسَمًّى ثُمَّ مَحِلُّها إِلَى الْبَيْتِ الْعَتِيقِ‌ وَ الْبُدْنَ‌ ... لَكُمْ فِيها خَيْرٌ ... [٥]

حج (٢٢) ٢٨ و ٣٠ و ٣٣ و ٣٦

٨١. رايج بودن اشعار و علامت زدن به شتر، به منظور قربانى در حج، در صدر اسلام:

... لا تُحِلُّوا شَعائِرَ اللَّهِ‌ ... وَ لَا الْهَدْيَ وَ لَا الْقَلائِدَ ... [٦]

مائده (٥) ٢

وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَوافَّ فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذلِكَ سَخَّرْناها لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ.

حج (٢٢) ٣٦

٨٢. شتران قربانى حج، از شعائر دينى و الهى:

وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ‌ ... [٧]

حج (٢٢) ٣٦

[١] . «القانع» و «المعتر» مستمند قانع و فقير است. «بائس» به‌معناى گرسنه‌اى است كه از گرسنگى ضرر ديده است. «فقير» كسى است كه چيزى ندارد. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٢٦ و ١٣٧)

[٢] . جمله «فإذا وجبت جنوبها» يعنى هنگامى كه‌پهلوهاى‌شان آرام گرفت و پس از نحر، جان دادند، از گوشت آن بخوريد. اين جواز اكل در مقابل حرمت اكل است كه در جاهليّت مرسوم بوده است. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٣٧؛ جامع‌البيان، ج ١٧، جزء ١٧، ص ١١٩؛ تفسير روح‌البيان، ج ٦، ص ٣٦)

[٣] . طبق يك احتمال، «وانحر»، قربانى شتر است. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٨٣٧)

[٤] . با توجّه به معناى كلمه «مِن» معناى جمله ياد شده چنين است: تنها بخشى از آن را بخوريد

[٥] . آيه ٣٣ حج (٢٢) عقيده بر ممنوع بودن هر نوع استفاده از شتر قربانى حج، مثل سوار شدن بر آن و خوردن از شير آن و ... را رد كرده، مى‌گويد: براى شما در آنها منافعى است و تا زمان معيّن و روز ذبح، هر نوع استفاده از آنها مجاز است. «انعام» به شتر، گاو و گوسفند گفته مى‌شود. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٣٣؛ جامع‌البيان، ج ١٧، جزء ١٧، ص ١١٥)

[٦] . يكى از معانى «شعائر»، علامت گذارى قربانى است. «هدى» و «قلائد» نيز به قربانى گفته مى‌شود و شامل شتر هم مى‌شود. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٣٧-/ ٢٣٨)

[٧] . «بدن» جمع «بدنة» به شتر چاق و بزرگ گفته مى‌شود. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٣٧؛ الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ١٣، ص ٦٠)