فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٦٤٠ - تسليم خدا
لا يَبْلى فَأَكَلا مِنْها ....
طه (٢٠) ١٢٠ و ١٢١
نيز--) آدم عليه السلام، عصيان آدم عليه السلام
شخم
--) كشاورزى
شديدالعذاب/ اسماوصفات
--) عذاب
شديدالعقاب/ اسماوصفات
--) عذاب
شديدالمحال/ اسماوصفات
--) عذاب
شراب
--) خمر
شرح صدر
شرح در لغت به معناى بسط و گسترش دادن است.
مقصود از شرح صدر، بسط و گشادگى سينه با نور، آرامش و رحمت الهى [١] و استعداد دريافت معارف و حقايق است. [٢] بديهى است، شرح صدر براى پذيرش كفر كه در آيه ١٠٦ سوره نحل (١٦) آمده، شرح صدر طبيعى نيست و شرح در اين آيه بر خلاف آيات ديگر كه به خدا نسبت داده شده، به بنده و انسان نسبت داده شده است. [٣] در اين مدخل از واژه «شرح» و مشتقّات آن و «هواذن» استفاده شده است.
آثار شرح صدر
١. آسانى
١. شرح صدر رهبران دينى، مايه آسانى امور سخت و تكاليف بر آنان:
اذْهَبْ إِلى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغى قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي.
طه (٢٠) ٢٤-/ ٢٦
أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ فَإِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً. [٤]
شرح (٩٤) ١-/ ٣ و ٥ و ٦
٢. تسبيح
٢. تسبيح و تنزيه خداوند، از آثار شرح صدر:
قالَ رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي كَيْ نُسَبِّحَكَ كَثِيراً. [٥]
طه (٢٠) ٢٥ و ٣٣
٣. تسليم خدا
٣. تسليم بودن در برابر خدا، نتيجه شرح صدر و باز بودن سينه:
فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ ... [٦]
انعام (٦) ١٢٥
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ ....
زمر (٣٩) ٢٢
[١] . مفردات، ص ٤٤٩، «شرح»
[٢] . فرهنگ اصطلاحات و تعبيرات عرفانى، ص ٥٠٣
[٣] . التحقيق، ج ٦، ص ٣١-/ ٣٢
[٤] . جمله «فإنّ مع العسر يسراً» با فاء تفريع و در مقام تعليلبراى صدر سوره است و مىتوان برداشت كلّى كرد
[٥] . «كى نسبّحك» مىتواند تعليل براى تمام خواستههاى موسى عليه السلام از جمله درخواست شرح صدر باشد
[٦] . اسلام در آيه به معناى لغوى «تسليم» است. (الميزان، ج ٧، ص ٣٤٢)