الْحَياةِ الدُّنْيا ... قُلْ أَ أُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ‌ ... وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ الصَّابِرِينَ‌ ... وَ الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحارِ.

آل‌عمران (٣) ١٤ و ١٥ و ١٧

قسم به سحر

٩. سوگند خداوند، به لحظات سحر:

وَ اللَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ.

مدّثر (٧٤) ٣٣

وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ.

تكوير (٨١) ١٧

وَ اللَّيْلِ إِذا يَسْرِ.

فجر (٨٩) ٤

نجات در سحر

١٠. نجات يافتن خاندان لوط از عذاب الهى، به هنگام سحر:

قالُوا يا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَ لا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُها ما أَصابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَ لَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ.

هود (١١) ٨١

فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَ اتَّبِعْ أَدْبارَهُمْ وَ لا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ وَ امْضُوا حَيْثُ تُؤْمَرُونَ.

حجر (١٥) ٦٥

إِنَّا أَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ حاصِباً إِلَّا آلَ لُوطٍ نَجَّيْناهُمْ بِسَحَرٍ.

قمر (٥٤) ٣٤

نماز در سحر

١١. نماز خواندن در سحرگاهان، از اوصاف متّقين:

... لِلَّذِينَ اتَّقَوْا ... وَ الْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحارِ. [١]

آل‌عمران (٣) ١٥ و ١٧

إِنَّ الْمُتَّقِينَ‌ ... وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ.

ذاريات (٥١) ١٥ و ١٨

نيز--) تهجّد

سِحْر

سحر، نشان دادن باطل به صورت حق است و به خدعه و نيرنگ نيز گفته شده است‌ [٢] و در اصطلاح شرع، مخصوص هر كار و عملى است كه سبب آن مخفى بوده، بر خلاف حقيقت خود خيال‌پردازى شود. [٣] سحر، در اصل، برگرداندن و نشان دادن واقع و حق به صورت خلاف است، همانند تصرّف در ديد ظاهرى اشخاص يا تأثير بر فكر و قلب انسانها و تصرّف در ادراكات صحيح آنان. سحر، يا با توسّل جستن به اسباب و وسايل خاصّى كه در كتابهاى مربوط آمده و يا با تردستى و حيله‌هاى پنهان از چشمها انجام مى‌گيرد. [٤] در اين مدخل، از واژه‌ «سحر» و مشتقّات آن استفاده شده است.

اهمّ عناوين: آثار سحر، افتراى سحر، تاريخ سحر، ساحران.

[١] . بر اساس روايت امام صادق عليه السلام كه فرمود: منظور از آيه ياد شده، نمازگزاران در وقت سحر است. (تفسير نورالثقلين، ج ١، ص ٣٢١، ح ٦٠)

[٢] . معجم مقاييس‌اللّغه، ج ٣، ص ١٣٨، «سحر»

[٣] . التّفسير الكبير، ج ٣، ص ١٨٧

[٤] . التحقيق، ج ٥، ص ٦٧-/ ٦٨، «سحر»