فَبِما نَقْضِهِمْ مِيثاقَهُمْ وَ كُفْرِهِمْ بِآياتِ اللَّهِ وَ قَتْلِهِمُ الْأَنْبِياءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ قَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ بَلْ طَبَعَ اللَّهُ عَلَيْها بِكُفْرِهِمْ فَلا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا.

نساء (٤) ١٥٥

وقت سجده‌

١. شبانگاهان‌

١٦٣. شب‌هنگام، فرصتى شايسته براى سجده و اظهار خضوع در برابر پروردگار:

لَيْسُوا سَواءً مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ يَتْلُونَ آياتِ اللَّهِ آناءَ اللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ.

آل‌عمران (٣) ١١٣

وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِياماً.

فرقان (٢٥) ٦٤

أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ.

زمر (٣٩) ٩

وَ مِنَ اللَّيْلِ فَاسْجُدْ لَهُ وَ سَبِّحْهُ لَيْلًا طَوِيلًا.

انسان (٧٦) ٢٦

نيز--) همين مدخل، سجده‌كنندگان براى خدا، محمّد صلى الله عليه و آله‌

٢. صبحگاهان‌

١٦٤. صبحگاهان، وقت مناسب براى سجده موجودات:

وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ. [١]

رعد (١٣) ١٥

٣. عصرگاهان‌

١٦٥. عصرگاهان، وقت مناسب جهت سجده موجودات:

وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً وَ ظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ.

رعد (١٣) ١٥

سجّين‌

سجّين، مبالغه «سجن» است و دلالت مى‌كند بر شدّت، از جهت محدوديّت و در مرتبه نازل‌تر قرار گرفتن. [٢] اين واژه به معناى كتاب و ديوان جامع شرور اعمال كافران و فاسقان، از جنّ و انس است، و از آنجا كه اين نامه عمل، سبب حبس و در تنگنا قرار گرفتن در جهنّم مى‌شود، «سجّين» ناميده شده است. [٣] گفته شده: «سجّين» اسم جهنّم در مقابل «علّيّين» و يا اسم براى طبقه هفتم زمين است. [٤] بعضى آن را به‌ معناى چاهى در جهنّم كه درب آن باز است گفته‌اند. [٥] اين واژه در سوره مطفّفين (٨٣) آيه ٧ و ٨ تكرار شده است.

[١] . بنا بر اين احتمال كه «بالغدوّ و الآصال» متعلّق به «يسجد» باشد. (اعراب‌القرآن، درويش، ج ٥، ص ١٠٧)

[٢] . التحقيق، ج ٥، ص ٥٩-/ ٦٠، «سجن»

[٣] . الكشاف، ج ٤، ص ٧٢١

[٤] . مفردات، ص ٣٩٩، «سجن»

[٥] . مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٦٨٨