أَلا إِنَّهُمْ يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ أَلا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيابَهُمْ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ. [١]

هود (١١) ٥

٢٧. مشركان و نزديك كردن سرها و سينه‌هاى خود به يكديگر و نجوا كردن باهم، جهت مخالفت با پيامبر صلى الله عليه و آله و نشنيدن قرآن:

هود (١١) ٥

نيز--) همين مدخل، سر در قيامت‌

سر هارون عليه السلام‌

٢٨. بازخواست موسى عليه السلام از هارون عليه السلام، با كشيدن سر او، در پى انحراف بنى‌اسرائيل به گوساله‌پرستى:

وَ لَمَّا رَجَعَ مُوسى‌ إِلى‌ قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً قالَ بِئْسَما خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي‌ ... وَ أَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ‌ ....

اعراف (٧) ١٥٠

قالَ يَا بْنَ أُمَّ لا تَأْخُذْ بِلِحْيَتِي وَ لا بِرَأْسِي‌ ....

طه (٢٠) ٩٤

ضربه بر سر

--) همين مدخل، سر كافران‌

عذاب سر

--) همين مدخل، سر در قيامت‌

مسح سر

٢٩. مسح قسمتى از سر، از واجبات وضو:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ‌ ... [٢]

مائده (٥) ٦

سِرّ

سِرّ، آنچه پوشيده و مكتوم گردد و جمع آن «اسرار» است. [٣] در اين مدخل از واژه‌ «سِرّ» و مشتقّات آن و از سياق بعضى آيات استفاده شده است.

اهمّ عناوين: جلسه سرّى، حفظ سرّ، سرّ در قيامت، سرّ كارهاى خضر عليه السلام و سرّ محمّد صلى الله عليه و آله.

[١] . در تفسير اين آيه شريفه دو وجه آورده‌اند: ١. مشركان به منظور مخالفت با دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله گرد هم مى‌آمدند و سرها و سينه‌ها را به منظور رازگويى مبهم نزديك ساخته، نقشه مى‌كشيدند؛ (مجمع‌البيان، ج ٥-/ ٦، ص ٢١٦) ٢. مشركان مكّه با سينه‌هاى خود به طرف عقب متمايل مى‌شدند و سرهاى‌شان را به زير مى‌انداختند تا خود را از شنيدن كتاب آسمانى پنهان بدارند تا وقتى كه قرآن خوانده مى‌شود به گوششان نخورد. (الميزان، ج ١٠، ص ١٤٧) برداشت مذكور بر اساس وجه اوّل است‌

[٢] . «باء» در «وامسحوا برءوسكم» تبعيضيّه است. (التّبيان، ج ٣، ص ٤٥١)

[٣] . المصباح، ج ١-/ ٢، ص ٢٧٣، «السّرّ»