فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ١٦٠ - سخن احسن
٥٣. امتناع مريم عليها السلام از سخن گفتن پس از وضع حمل و مواجهه با قومش:
فَكُلِي وَ اشْرَبِي وَ قَرِّي عَيْناً فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ أَحَداً فَقُولِي إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمنِ صَوْماً فَلَنْ أُكَلِّمَ الْيَوْمَ إِنْسِيًّا.
مريم (١٩) ٢٦
انواع سخن
٥٤. سخن گفتن مردم با زبانهاى گوناگون، از آيات خدا:
وَ مِنْ آياتِهِ ... وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ ... [١]
روم (٣٠) ٢٢
١. سخن آسان
٥٥. زبان گوياى پيامبر صلى الله عليه و آله، وسيله آسان شدن سخن قرآن براى درك همگان:
فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ ....
مريم (١٩) ٩٧
فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ.
دخان (٤٤) ٥٨
٥٦. متّقين، مخاطبان سخن آسان و شيواى قرآن:
فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لِتُبَشِّرَ بِهِ الْمُتَّقِينَ ....
مريم (١٩) ٩٧
٥٧. سخن شيواى قرآن، ابزار بيمدهى به ستيزهجويان:
فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ ... وَ تُنْذِرَ بِهِ قَوْماً لُدًّا. [٢]
مريم (١٩) ٩٧
٥٨. شيوايى كلام وحى، زمينهساز پندآموزى مردم:
فَإِنَّما يَسَّرْناهُ بِلِسانِكَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ.
دخان (٤٤) ٥٨
٢. سخن آشكار
٥٩. آگاهى خداوند، به سخنان آشكار انسانها:
سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَ مَنْ جَهَرَ بِهِ ....
رعد (١٣) ١٠
وَ إِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفى.
طه (٢٠) ٧
نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ ....
طه (٢٠) ١٠٤
إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ مِنَ الْقَوْلِ وَ يَعْلَمُ ما تَكْتُمُونَ.
انبياء (٢١) ١١٠
وَ أَسِرُّوا قَوْلَكُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ.
ملك (٦٧) ١٣
٦٠. بدگويى آشكار دشمنان و كافران، بر ضدّ مسلمانان:
إِنْ يَثْقَفُوكُمْ يَكُونُوا لَكُمْ أَعْداءً وَ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ وَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالسُّوءِ وَ وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ.
ممتحنه (٦٠) ٢
٦١. مظلوم، مجاز به افشاى ظالم، با صدا و سخن آشكار:
لا يُحِبُّ اللَّهُ الْجَهْرَ بِالسُّوءِ مِنَ الْقَوْلِ إِلَّا مَنْ ظُلِمَ وَ كانَ اللَّهُ سَمِيعاً عَلِيماً.
نساء (٤) ١٤٨
٣. سخن احسن
٦٢. انتخاب بهترين گفتار در برخورد با مشركان و كافران، از توصيههاى خداوند به مؤمنان:
وَ قُلْ لِعِبادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ... [٣]
اسراء (١٧) ٥٣
[١] . «اختلاف السن» مىتواند اختلاف در لغات باشد؛ مثلعربى، فارسى، اردو و .... (مفردات، ص ٧٤٠، «لسن»؛ الميزان، ج ١٦، ص ١٦٧)
[٢] . «لُدّ» ستيزهجو را گويند. (مجمعالبيان، ج ٥-/ ٦، ص ٨٢٣؛ الكشاف، ج ٣، ص ٤٨)
[٣] . در شأن نزول آيه مذكور آمده است: مشركان، اصحابپيامبر را در مكّه اذيّت مىكردند. آنان از پيامبر صلى الله عليه و آله اذن خواستند تا با مشركان بجنگند. آنگاه اين آيه شريفه نازل شد. (مجمعالبيان، ج ٥-/ ٦، ص ٦٥٠؛ الكشّاف، ج ٢، ص ٦٧٢)