فرهنگ قرآن - مرکز فرهنگ و معارف قرآن - الصفحة ٥٤ - از صالحان
١٢. قدرت خداوند بر آفرينش آسمانها با ستونهاى نامرئى، از دلايل بطلان معبودهاى مشركان:
خَلَقَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ... هذا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي ما ذا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ ....
لقمان (٣١) ١٠ و ١١
١٣. آفرينش آسمانها با ستونهاى نامرئى، از نشانههاى الوهيّت پروردگار:
خَلَقَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ... هذا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي ما ذا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ ... [١]
لقمان (٣١) ١٠ و ١١
١٤. نشانههاى توحيد ربوبى در برپايى آسمانها با ستونهاى نامرئى، براى انديشهمندان:
اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها ...
... إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ.
رعد (١٣) ٢ و ٣
نيز--) همين مدخل، ستون آسمانها
نيز--) آسمان، ارم، جاذبه زمين
سجده
سجده در اصل به معناى خم شدن و فروتنى است و در [اصطلاح] به معناى تذلّل و عبادت براى خداوند است. سجده بر دو گونه است: سجده اختيارى كه مختصّ انسان است و سجده تسخيرى كه سجده حيوانات، جمادات و گياهان و نيز انسان مىباشد. [٢] سجده در انسان، قرار دادن پيشانى بر زمين است. [٣] در اين مدخل از واژههاى «سجد»، «خَرَّ» و مشتقّات آنها استفاده شده است.
اهمّ عناوين: آثار سجده، زمينههاى سجده، سجدهكنندگان براى خدا، عصيان از سجده، موانع سجده.
آثار سجده
١. سجده و فروتنى در برابر خدا، داراى اثرى آشكار در چهره سجدهكنندگان:
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ ... تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً ... سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ....
فتح (٤٨) ٢٩
١. ارزشآفرينى
٢. سجده به درگاه الهى در شبانگاهان، مايه ارزشمندى انسان:
لَيْسُوا سَواءً مِنْ أَهْلِ الْكِتابِ أُمَّةٌ قائِمَةٌ يَتْلُونَ آياتِ اللَّهِ آناءَ اللَّيْلِ وَ هُمْ يَسْجُدُونَ.
آلعمران (٣) ١١٣
أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ.
زمر (٣٩) ٩
٢. از صالحان
٣. سجده به درگاه الهى، مايه قرار گرفتن در زمره صالحان:
... أُمَّةٌ قائِمَةٌ ... وَ هُمْ يَسْجُدُونَ ... وَ أُولئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ.
آلعمران (٣) ١١٣ و ١١٤
[١] . خداوند با نشان دادن آفرينش و تدبير آسمانها و زمين وهر آنچه در آنها است، ربوبيّت و الوهيّت خويش را ثابت كرد. (الميزان، ج ١٦، ص ٢١١)
[٢] . مفردات، ص ٣٩٦، «سَجَد»
[٣] . المصباح، ج ١-/ ٢، ص ٢٦٦، «سجد»