طائِفَةً مِنْكُمْ وَ طائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ يَقُولُونَ هَلْ لَنا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْ‌ءٍ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ ما لا يُبْدُونَ لَكَ يَقُولُونَ لَوْ كانَ لَنا مِنَ الْأَمْرِ شَيْ‌ءٌ ما قُتِلْنا هاهُنا قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلى‌ مَضاجِعِهِمْ وَ لِيَبْتَلِيَ اللَّهُ ما فِي صُدُورِكُمْ وَ لِيُمَحِّصَ ما فِي قُلُوبِكُمْ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ.

آل‌عمران (٣) ١٥٤

وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ. [١]

محمّد (٤٧) ٣١

٤٨. لزوم وفادارى به خدا و رسول صلى الله عليه و آله، با حفظ اسرار جامعه اسلامى:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَخُونُوا اللَّهَ وَ الرَّسُولَ‌ ... [٢]

انفال (٨) ٢٧

منافقان و سرّ

--) افشاگرى، افشاى منافقان‌

وعده سرّى‌

--) همين مدخل، خواستگارى سرّى‌

سراب‌

سراب به تلألوئى گويند كه در بيابان نمايان شده، به نظر مى‌رسد آب است. [٣] برخى زمين شوره را گويند كه در آفتاب مى‌درخشد و از دور به آب مى‌ماند و بعضى گويند: بخارى باشد آب‌نما كه در بيابانها نمايد. [٤]

تشبيه به سراب‌

١. تشبيه اعمال (بى‌حاصل) كافران به سراب، از جانب خداوند:

وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَعْمالُهُمْ كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ يَجِدْهُ شَيْئاً ....

نور (٢٤) ٣٩

٢. غفلت كافران از حقايق و رفتن به سوى موهومات، موجب تشبيه اعمال آنان به سراب:

نور (٢٤) ٣٩

٣. حركت كوهها در قيامت و تشبيه آنها به سراب:

إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ كانَ مِيقاتاً وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً.

نبأ (٧٨) ١٧ و ٢٠

تشنه و سراب‌

٤. پندار آب در گمان انسان تشنه، برانگيزنده او به سوى سراب:

... كَسَرابٍ بِقِيعَةٍ يَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ‌ ... [٥]

نور (٢٤) ٣٩

[١] . مراد از «اخبار» در اينجا اسرار است. (مجمع البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ١٦١)

[٢] . با توجّه به شأن نزول آيه، درباره فردى از مسلمانان صدر اسلام است كه برخى از اسرار نظامى جامعه اسلامى را فاش كرد. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٨٢٤؛ الكشاف، ج ٢، ص ٢١٤)

[٣] . مفردات، ص ٤٠٥، «سرب»

[٤] . لغت‌نامه، ج ٨، ص ١١٩٣٢، «سراب»

[٥] . «قيعة» به بيابان وسيع و صاف گويند. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٢٢٩؛ الكشاف، ج ٣، ص ٢٤٣)