سنگ به توده‌هاى بزرگ و سخت معدنى و طبيعى‌ [گويند] كه داراى ساختمانى صلب و املاح و عناصر معدنى يا آتشفشانى و يا رسوبى‌ [است‌] كه جزو ساختمان پوسته جامد زمين محسوبند [١] و مراد از سنگريزه، ريگ، رمل، خرده‌سنگ و پاره‌سنگ است. [٢]

آتش از سنگ‌

١. ايجاد آتش، از برخورد سُمّ اسبان با سنگها:

وَ الْعادِياتِ ضَبْحاً فَالْمُورِياتِ قَدْحاً. [٣]

عاديات (١٠٠) ١ و ٢

بارش سنگ‌

٢. فرود سنگهاى عذاب، همانند بارش باران:

وَ لُوطاً إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ‌ ... وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ مَطَراً فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُجْرِمِينَ.

اعراف (٧) ٨٠ و ٨٤

وَ إِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ ....

انفال (٨) ٣٢

... جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً ... قالَ يا قَوْمِ‌ ...

فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ.

هود (١١) ٧٧ و ٧٨ و ٨٢

فَجَعَلْنا عالِيَها سافِلَها وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ حِجارَةً مِنْ سِجِّيلٍ.

حجر (١٥) ٧٤

وَ لَقَدْ أَتَوْا عَلَى الْقَرْيَةِ الَّتِي أُمْطِرَتْ مَطَرَ السَّوْءِ ....

فرقان (٢٥) ٤٠

كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ الْمُرْسَلِينَ.

شعراء (٢٦) ١٦٠

وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ مَطَراً فَساءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ.

شعراء (٢٦) ١٧٣

وَ لُوطاً إِذْ قالَ لِقَوْمِهِ‌ ... وَ أَمْطَرْنا عَلَيْهِمْ مَطَراً فَساءَ مَطَرُ الْمُنْذَرِينَ.

نمل (٢٧) ٥٤ و ٥٨

نيز--) همين مدخل، عذاب با سنگ‌

بتهاى سنگى‌

٣. بتهاى سنگى، مورد پرستش قوم ابراهيم:

قالَ أَ تَعْبُدُونَ ما تَنْحِتُونَ. [٤]

صافّات (٣٧) ٩٥

٤. انْصاب، از بتهاى سنگى اعراب:

... وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ‌ ... [٥]

مائده (٥) ٣

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا ... وَ الْأَنْصابُ‌ ....

مائده (٥) ٩٠

يَوْمَ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ سِراعاً كَأَنَّهُمْ إِلى‌ نُصُبٍ يُوفِضُونَ. [٦]

معارج (٧٠) ٤٣

[١] . لغت‌نامه، ج ٨، ص ١٢١٦١، «سنگ»

[٢] . همان، ص ١٢١٧٢، «سنگريزه»

[٣] . مقصود از «فالموريات قدحا» اسبهايى است كه درجنگ در راه خدا مى‌دوند و نعل آنها با برخورد با سنگهاى زمين جرقّه‌اى ايجاد مى‌شود. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٨٠٣)

[٤] . فاعل «قال» ابراهيم عليه السلام است كه در آيات قبل آمده است و «تنحتون» شامل بتهاى سنگى و چوبى هر دو مى‌شود. (همان، ج ٧-/ ٨، ص ٧٠٣؛ جامع‌البيان، ج ١٢، جزء ٢٣، ص ٨٨، ح ٢٢٥٩٤)

[٥] . «انصاب» و «نُصب» بتهاى سنگى است كه اعراب، آنها را پرستش نموده، براى آنها قربانى مى‌كردند. (مفردات، ص ٨٠٧، «نصب»)

[٦] . «انصاب» و «نُصب» بتهاى سنگى است كه اعراب، آنها را پرستش نموده، براى آنها قربانى مى‌كردند. (مفردات، ص ٨٠٧، «نصب»)