وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَوافَّ فَإِذا وَجَبَتْ جُنُوبُها فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ كَذلِكَ سَخَّرْناها لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ. [٣]

حج (٢٢) ٣٦

٧٣. به صف كردن شتران قربانى و نحر هم زمان آنها، كارى مستحب:

وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ‌ ... فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَوافَ‌ ... [٤]

حج (٢٢) ٣٦

٧٤. بستن شتران قربانى، هنگام نحر كردن آنها، امرى مستحب:

وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ‌ ... فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها صَوافَ‌ ... [٥]

حج (٢٢) ٣٦

٧٥. وجوب ذكر نام خدا، هنگام نحر كردن شتر قربانى، در قربانگاه (منا):

... وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلى‌ ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ‌ ... وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنا مَنْسَكاً لِيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلى‌ ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ‌ ... وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها خَيْرٌ فَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْها ... [٦]

حج (٢٢) ٢٨ و ٣٤ و ٣٦

٧٦. وجوب اطعام، از گوشت شتر قربانى حج، به مستمندان و فقيران:

لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلى‌ ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعامِ فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِيرَ وَ الْبُدْنَ جَعَلْناها لَكُمْ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيها

[١] . «قلائد» جمع «قلادة» به معناى گردنبند است و مراد ازآن علامتى است كه بر گردن گوسفند، گاو و شترِ قربانى مى‌آويزند. (مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٢٣٦ و ٢٣٨؛ تفسير التحريروالتنوير، ج ٥، جزء ٧، ص ١٦)

[٢] . اين سخن خدا كه «ما شتران قربانى را از شعائر ونشانه‌هاى دينى قرار داديم» مى‌تواند دربردارنده اين توصيه باشد كه حاجيان نيز بايد شتران را به منظور اينكه آنها از ديگر شتران ممتاز باشند، نشانه‌گزارى كنند. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٣٧)

[٣] . جمله «فكلوا منها ...» كه بيانگر جواز اكل از گوشت شترقربانى است در مقابل حرمت اكل در دوران جاهليّت است. (همان)

[٤] . «صوافّ» جمع «صافّة» حال از ضمير «عليها» و از مصدر «صفّ» مشتق شده است؛ به معناى گروهى را در كنار هم و در يك خط مستقيم به نظم درآوردن و بستن دستها به زانو و نحر كردن شتران در اين حال است. (همان)

[٥] . مقصود از «صوافّ» بستن دست شتر قربانى، هنگام نحر است. (همان؛ الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ١٣، ص ٦٢)

[٦] . «بُدن» شترهاى چاق و فربه را گويند. خداوند مى‌فرمايد: شعائر شما را در مراسم عبادى حج، قربانى كردن شتران چاق قرار داديم آن را با ياد و ذكر نام خدا نحر كنيد. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٣٧؛ الجامع لاحكام القرآن، قرطبى، ج ١٣، ص ٦٠)