تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٤٧ - كلام در اراضى غير عراق

موجب آن شده كه وقتى از مسافت دور بآنها نگريسته مى‌شود به رنگ سياه ديده شوند.

قوله: و رواية ابى الرّبيع الشّامى: اين روايت را مرحوم صاحب وسائل در ج (١٢) ص (٢٧٤) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن الحسن، از حسن بن محبوب، از خالد بن جرير، از ابى الرّبيع الشّامى، از مولانا ابى عبد اللّه عليه السّلام قال:

لا تشتر من ارض السّواد (اراضى اهل السّواد) شيئا الا من كانت له ذمّة، فانّما هو فيئ للمسلمين.

مؤلّف گويد:

جمله « الّا من كانت له ذمّة» يعنى الّا من يلتزم باحكام الذّمّة و يعمل بها چه آنكه كافرى كه به احكام ذمّه ملتزم بوده و بآن عمل نمايد مالش كه از جمله آن زمين او محسوب مى‌شود محترم بوده و بملكش باقى است لاجرم بملك مسلمين داخل نشده و مى‌توان از او آنرا خريد.

قوله: و قريب منها صحيحة ابن الحجّاج: اين روايت را مرحوم صاحب وسائل در ج (١٢) ص (١٦١) باين شرح نقل فرموده:

محمّد بن الحسن باسنادش، از حسين بن سعيد، از ابن ابى عمير، از عبد الرّحمن بن حجّاج قال:

قال لى ابو الحسن موسى عليه السّلام:

مالك لا تدخل مع علىّ فى شراء الطّعام انّى اظنّك ضيّقا.

قال: قلت: نعم، فان شئت وسعت علىّ.

قال: اشتره.

قوله: اخذ به: ضمير در « به » به قول عدلان راجع است.

قوله: كما فى العدل الواحد: يعنى كما فى الاخذ بقول العدل الواحد تأمّل.

قوله: و الّا فقد عرفت الخ: كلمه « و الّا» يعنى و ان لم يخبر به عدلان.

قوله: فدون اثباته خرط القتاد: يعنى خرط القتاد از اثبات آن ساده‌تر است يعنى بقول ايشان ثابت نمى‌شود.