تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٢٩٠ - تنبيه دوم

اصحاب بر آن و ادّعاى اجماعى كه بر آن شده است.

پايان كلام مرحوم كاشف الغطاء.

شرح مطلوب‌

قوله: الّا حلّ ذلك للمنتقل اليه: مشار اليه « ذلك » خراج مى‌باشد.

قوله: سلطنة الجائر عليه: ضمير در « عليه » به خراج عود مى‌كند.

قوله: فيكون منعه عنه: ضمير در « منعه » به سلطان جائر و در « عنه » به خراج برمى‌گردد.

مؤلّف گويد:

اين عبارت مربوط است به منع نمودن مستعمل ارض سلطان را از خراج.

قوله: او عن بدله: يعنى بدل خراج.

مؤلّف گويد:

اين عبارت راجع است به منع نمودن مشترى سلطان را از دادن عوض خراج.

قوله: صريح الشّهيدين و المحكىّ عن جماعة ذلك: مشار اليه « ذلك » امضاء سلطنت جائر از ناحيه شارع مى‌باشد.

قوله: قال المحقّق الكركى فى رسالته: يعنى رساله قاطعة اللّجاج فى حلّ الخراج.

قوله: مازلنا نسمع: يعنى پيوسته مى‌شنويم.

قوله: لانّ ذلك حق واجب عليه: مشار اليه « ذلك » خراج مى‌باشد.

قوله: و لا التّصرّف فيها بغير اذنه: يعنى بغير اذن جائر.

قوله: بل ادّعى بعضهم الاتّفاق عليه: ضمير در « عليه » به عدم جواز منع راجع است.

قوله: و على هذا عوّل بعض الاساطين: مشار اليه « هذا » ما قاله فى المسالك مى‌باشد.

قوله: حرمة سرقة الحصّة: يعنى حصّة السّلطان.

قوله: و ان حرمت عليه: ضمير در « حرمت » به خراج و در « عليه » به سلطان جائر راجع است.