از یک طرف سیب نسبت به این رنگ و بو علت فاعلی دارد . زیرا یک‌ قوه و یک طبیعتی که در سیب است آن رنگ و بو را به آن می‌دهد ( چیزهای‌ خارجی را این فلاسفه ، شرائط خارجی لازم می‌دانند اما علت نمی‌دانند ) . پس‌ طبیعت سیب ، علت است برای رنگ . از طرف دیگر ، این سیب محل است‌ برای این رنگ . آن وقت آیا یک چیز می‌تواند هم فاعل باشد هم قابل ؟ پاسخ این است که این سیب ، فاعل است بحسب صورتش و قابل است بحسب‌ ماده‌اش . صورت ، محل است بالعرض والمجاز نه اولا وبالذات . حال در اینجا که ماده سیب را قابل نامیدیم آیا نسبتش به رنگ همان‌ نسبت قابلیت ماده به صورت است ؟ نه ، در ماده و صورت ، ماده قابل‌ صورت است و صورت چیزی است که فعلیت ماده به او است ولی در ماده و رنگ ، ماده قابل است نه برای چیزی که فعلیت ماده به اوست . پس بنظر می‌آید که در واقع دو نوع علت مادی داریم و در نتیجه پنج نوع علت داریم‌ نه چهار نوع . در باب خود ماده فلاسفه معمولا دو اصطلاح دارند : ١ - گاهی ماده را به‌ حامل استعداد شی‌ء تعریف می‌کنند . حاجی سبزواری در منظومه می‌گوید :

حامل قوه لشی‌ء عنصره

یعنی حامل استعداد شی‌ء ، ماده آن است . پس ماده به معنی حامل استعداد شی‌ء قبل از خود شی‌ء وجود دارد . ٢ - گاه ماده یعنی چیزی که صورت شی‌ء روی‌ آن قرار دارد ، که این ماده با این معنی با صورت و فعلیت شی‌ء مقترن‌ است . علت مادی که می‌گویند مقصود این نوع دوم است . این دو اصطلاح‌ متفاوتند و بسا که این ماده دومی غیر از ماده به معنای اول است . در مورد سبب و رنگ ، صورت سیب نسبت به رنگ علت فاعلی است و ماده سیب نسبت به رنگ علت مادی است ( اما نوع دیگری از علت مادی ) . حالت دیگر این است که ماده و صورت سیب را مجموعا در نظر گرفته و آنگاه نسبت رنگ را به آن مجموع بسنجیم . صورت نسبت به ماده ، فاعل است ولی نه به این معنی که ماده را صورت‌ ایجاد می‌کند . ماده را مفارق ایجاد می‌کند اما ماده بدون وجود صورت‌ نمی‌تواند