بر اساس آن معیاری که خود ما ذکر کردیم ( یعنی از عوارض موجود بماهو موجود بودن ) جزء مسائل فلسفه می‌باشند . بر اساس آن معیار فرق نمی‌کند که‌ ما این علل اربعه را در همه اشیاء بدانیم یا در بعضی از اشیاء بدانیم ، چون ملاک ، اشتراک در همه علوم نیست ، ملاک اینست که از عوارض موجود بما هو موجود باشد و این ملاک در اینجا وجود دارد . شیخ سپس می‌پردازد به آن سخنی که مخالفین عمومیت علت غائی گفته‌اند ، و آن اینست که در ما فوق عالم حرکات علت فاعلی و علت غائی وجود ندارد و یا در تعلیمیات ، علت غائی و علت مادی وجود ندارد . شیخ می‌گوید اینها سخنان بی اساسی است ، زیرا تعریف علت فاعلی این نیست که مبدأ حرکت باشد ، بلکه معنای علت فاعلی اینست که مبدأ وجود باشد ، حال آن‌ وجود ، چه از قبیل وجود حرکت باشد یا وجود غیر حرکت باشد . علت فاعلی‌ یعنی مبدأ وجود و آنچیزی که وجود شی‌ء از آن صادر شده است ، شما اول علت‌ فاعلی را مبدأ حرکت تعریف می‌کنید بعد می‌گوئید این در فلان جا وجود ندارد . این در مافوق عالم حرکات ، در تعلیمیات هم چطور علت فاعلی ندارند ؟ مگر یک امر ممکن بالذات می‌تواند بدون علت فاعلی پیدا بشود . این " مقدار " که ما در اینجا داریم ، آیا ممکن الوجود است یا واجب الوجود ؟ مسلم است که ممکن الوجود است ، بلکه حادث نیز هست . مقدار دائما که‌ نبوده ، بعد پیدا شده است ، وقتی که پیدا شده علتی دارد . بدون علت‌ فاعلی که محال است چیزی پیدا شود . یا عدد ، آیا واجب الوجود است یا ممکن الوجود ؟ البته عدد ممکن الوجود است ، پس علت دارد . پس این سخن‌ که تعلیمیات علت فاعلی ندارند سخن غلطی است . علت مادی هم دارند ، چون مقصود از علت مادی حتما این نیست که ماده جزئش باشد . ما قبلا در بحث علل مادی ، تعاریف مختلف علل مادی را ذکر کردیم . گفتیم چند معنا برای علت مادی ذکر می‌کنند . یکی از معانی علت مادی اینست که شی‌ء در وجود خود احتیاج به یک ماده‌ای دارد . تعلیمیات هم بدون شک در وجود خارجی خود احتیاج به ماده دارند ، یعنی تحقق مقادیر و اعداد در عالم‌ طبیعت بدون ماده محال است . پس بنابراین تعلیمیات علت مادی هم دارند . علت صوری