درسهای الهیات شفا 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٨
قبول واقع نمیشد . البته نمیگوئیم که بی اصل بی اصل گفته است . شاید
حرفهای بی مدرکی در کتابهای افسانه مانندی دیده و فکر کرده که بهتر است
همانها را مستند قرار دهد و بگوید حالا اگر این نظریهها را ارسطو نگفته
است ولی افلاطون که استاد ارسطو بوده گفته است . مثل آنچه که در جزوههای
دانشکده الهیات گفتیم که خود اینکه اساسا فلسفه افلاطون فلسفه اشراقی
بوده ، به این معنا که الان ما در فلسفه اشراقی داریم ، یعنی فلسفهای که
هم استدلالی است و هم تهذیب نفسی ، و استدلال را باید با کمک صفای نفس
بکار برد و حکیم باید هم از برهان و استدلال عقلی و هم از سیر و سلوک
قلبی استفاده کند ، به این معنا چنین چیزی در فلسفه افلاطون نیست . شیخ
اشراق اینها را که اساس حکمت اشراق است آمده جدا به افلاطون نسبت داده
است ، بعد هم چند نفر را که هیچکس از آنها در دنیا خبری و اثری ندارد
به عنوان اینکه اینها فیلسوفانی در ایران قدیم بودند اسم برده است ، از
کسانی که هیچکس نمیتواند از آنها نام و نشانی بدست آورد . و گفته است
که اینها دارای همین مسلک و مشرب بودهاند . بعد از شیخ اشراق این حرف
در دنیا گفته شده و الا قبل از او مطرح نبوده است . احتمالا هم در
کتابهائی که از ساختههای شعوبیه بوده [ مطالب بی اساسی آمده است ] [١] .
افلاطون یک حرفی داشته راجع به عشق مجازی و راجع به زیبائی و در این
موارد نظریاتی داشته ولی آنچه را که ما سیر و سلوک مینامیم اصلا مطرح
١ - یک روز آقای حبیبی اینجا بود مطلبی را از تقی زاده نقل میکرد که حرف خوبی هم بود . بعد هم خودم در کتاب تقی زاده پیدا کردم که میگوید اساسا ابن الوحشیهای در دنیا نبوده . در حالیکه کربن مینویسد اول کسی که لفظ اشراق را بکار برده ابن الوحشیه است که در کتاب النبطیه بکار برده است . تقی زاده میگوید کتابش هم مجهول است . همه این حرفها از ساختههای شعوبیه است علیه اعراب ، برای اینکه میخواستند بگویند که ما در ایران قدیم چنین داشتیم ، این کتابها را ساختهاند و این حرفها را زدهاند . احتمال دارد که مستند شیخ اشراق هم یک چنین کتابهائی باشد . بعد از اینکه این فکر برایم پیدا شد خودم در منابع اصلی مثل " ملل و نحل " شهرستانی که بالاخره کتابی قدیمی است گشتم که ببینم آیا در کتابهای قدیم خودمان اثری پیدا میشود که آیا فلسفه افلاطون فلسفه اشراقی بوده ، به این معنا که شیخ اشراق میگوید ، دیدم که اصلا یک چنین چیزی نیست .