درسهای الهیات شفا 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٣
چرا سنگ رو به بالا میرود ؟ چه بنا بر نظر قدما که میگفتند سنگ به طبع خودش پائین میآید و چه به مبنای جدید که میگویند جاذبه سنگ را پائین میآورد ، این سؤال پیش میآید که چرا وقتی ما به سنگ ضربه وارد میکنیم ، سنگ رو به بالا میرود ؟ این مسئلهای است که از زمان ارسطو مطرح بوده ولی جواب درستی به آن نداده بودند . جوابی که خود ارسطو به این سؤال داده جواب خیلی ضعیفی است . و از جمله حرفهای خیلی خوبی که در فلسفه اسلامی پیدا شده توجیه حرکت قسری است . ارسطو معتقد بوده علت اینکه سنگ به طرف بالا میرود هواست که از زیر به او فشار وارد میکند . یعنی ما وقتی به سنگ ضربه میزنیم در هوا موج ایجاد میکنیم ، موج هوا فشاری ایجاد میکند و فشار هواست که سنگ را به سمت بالا میبرد . توی آب هم همینطور است یک شناگر که یک حرکت به آب میدهد یک موج از پشت سرش پیدا میشود و آن موج او را جلو میبرد . پس بنابراین الان که سنگ بالا میرود ، این سنگ نیست که بالا میرود این هواست که او را بالا میبرد . ولی بوعلی و امثال او نظریه دیگری دارند و میگویند : ضربه در طبیعت سنگ اثر میگذارد و در طبیعت سنگ میلی پیدا میشود و آن میل که در درون خود سنگ است او را به بالا میکشاند . یعنی یک نیروئی که اسم آن را میل میگذارند آن را میکشاند به بالا . مسئله میل از حرفهائی است که در دوره اسلامی پیدا شده است . البته اینجا یک اختلاف نظر میان بو علی و ملاصدرا هست . حرف ملاصدرا یکدرجه بالاتر از حرف بوعلی است . بوعلی معتقد نیست که طبیعت تغییر کند میگوید فقط میلی و قوهای در آن ایجاد میشود . ولی ملاصدرا میگوید خود طبیعت تغییر میکند ، جوهر طبیعی تغییر میکند . این خیلی حرف مهمی است. آن نظریهای که از گالیله نقل میکنند و نیوتون هم میگوید ،