استعدادش حظی از وحدت آن واحدی که کالا حاد نیست نداشته باشد . " و ذکر أن العنصر انفرد بوحدته ثم أفاضها علی الموجودات ، فلا یوجد موجود الا وفیه [ من وحدته ] حظ علی قدر استعداده ، ثم من هدایه العقل حظ علی قدر قبوله . ثم من قوه النفس حظ علی قدر تهیئه . وعلی ذلک آثار المبادی‌ء فی المرکبات ، فان کل مرکب لا یخلو عن مزاج ما ، وکل مزاج لا یعری عن اعتدال ما ، وکل اعتدال عن کمال أو قوه کمال : اما طبیعی آلی وهو مبدأ الحرکه ، و اما عن کمال نفسانی هو مبدأ الحس . فاذا بلغ المزاج‌ الانسانی الی حد قبول هذا الکمال أفاض علیه العنصر وحدته والعقل هدایته ، والنفس نطقه وحکمته " . عقل را در واقع مظهر هدایت می‌دانستند ، و نفس را مظهر تهیؤ و استعداد و قوه و حرکت می‌دانستند . " قال : ولما کانت التألیفات الهندسیه مرتبه علی المعادلات العددیه‌ عددناها أیضا من المبادی‌ء . فصارت طائفه من الفیثاغوریین الی أن‌ المبادی‌ء هی التألیفات الهندسیه علی مناسبات عددیه ، ولهذا صارت‌ المتحرکات المساویه ذات حرکات متناسبه لحنیه هی أشرف الحرکات ، وألطف التألیفات . ثم تعدوا من ذلک الی الاقوال حتی صارت طائفه منهم‌ الی ان المبادی‌ء هی الحروف و الحدود المجرده عن الماده ، وأوقعوا الالف‌ فی مقابله الواحد ، والباء فی مقابله اثنین ، الی غیر ذلک من المقابلات‌ " . مقادیر هندسی را مانند اعداد از مبادی شمرده و گفته است که این مقادیر هندسی نیز سازنده اشیاء هستند . بعد می‌گوید که گروهی از فیثاغوریان‌ می‌گویند هر یک از این شکلهای هندسی رابطه‌ای با یکی از اعداد دارند . گفته شده که ریشه این طرز فکر این بوده است که فیثاغورث شکلها را با نقطه چین نشان می‌داده ، که در این صورت قهرا هر شکلی با عدد معینی از نقطه رابطه پیدا می‌کند . مثلا اگر بخواهید مثلث بسازید از سه نقطه می‌توان‌ مثلث ساخت ، البته با این فرض که خط موهومی سه نقطه را به هم مربوط کرده است . اما از دو یا چهار نقطه