درسهای الهیات شفا 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥
[ نظر استاد : ] به نظر خود ما ، گاهی موجود " ذوات الاجزاء " است ، در این صورت وقتی اجزائش همه حاصل شوند تمام میشود ( صحبت اجزاء است ) . ولی کمال در مورد اجزاء نیست ، نظر به " کیفیت " است . مثلا در جنین انسان تتمیم میشود ، اجزاء همه حاصل میشود ، اما پس از تولد تکامل پیدا میکند . موجود که " تمام " میشود ابعادی در " عرض " برای او حاصل میشود . ولی در " تکامل " بر ابعاد " طولی " موجود افزوده میشود . معنی آیه هم همین است . همه اجزاء و قوانین دین اسلام نعمت است و با آخرین دستور ، نعمت به حد اتمام رسید . مسأله امامت در عین حال یک مسأله کیفی است برای دین . وقتی دین همه اجزاء خود را دارا شد تمام است ، اما امامت بر کیفیت دین میافزاید . پس امامت از آن جهت که دستور است متمم دین است و از آن جهت که دین را روح میدهد و ترقی میبخشد ، کمال است . امامت [ دارای دو بعد است و ] روی دو بعد از ابعاد دین اثر میگذارد . هم تمام نعمت است و هم کمال دین ، هم گسترش در سطح و در عرض است ، و هم ترقی و تعالی در طول .