پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٥٠ - شرح و تفسير پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آيين الهى را سامان بخشيد
شرح و تفسير پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آيين الهى را سامان بخشيد
امام عليه السلام در اين گفتار پرمعنى خويش اشاره به شخصى كرده كه نام او را نبرده و از خدمات او تعريف مىكند مىفرمايد: «يك والى (الهى) بر مسلمانان حكومت كرد و حق را برپا داشت و خود در جاده حق گام برداشت تا آنجا كه شتر دين گلوگاه خود را بر زمين نهاد و اسلام استقرار يافت (اين سخن اشاره زيبايى است به وضع شتران هنگامى كه به مقصد مىرسند و از پيمودن راه راحت مىشوند، استراحت مىكنند آنگونه كه گلوگاه خود را بر زمين مىنهند)»؛
(فِي كَلَامٍ لَهُ: وَ وَلِيَهُمْ وَالٍ فَأَقَامَ وَ اسْتَقَامَ، حَتَّى ضَرَبَ الدِّينُ بِجِرَانِهِ)
. در تفسير اين سخن و اينكه امام عليه السلام اشاره به چه كسى نموده نظرات مختلفى در ميان شارحان نهجالبلاغه وجود دارد كه مىتوان آن را در سه نظر خلاصه كرد:
نخست اينكه منظور، پيغمبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله است كه بر مردم حكومت كرد و امور را سامان داد و خود در مسير صحيح الهى گام برداشت تا زمانى كه اسلام سراسر جزيرة العرب را فراگرفت و آرامشى پيدا شد آنگونه كه شتر هنگامى كه به مقصد مىرسد مىخوابد و گلوگاه خود را بر زمين مىنهد.
محمّد عبده، دانشمند معروف مصرى در شرح نهجالبلاغه خود مىگويد:
منظور از والى در اينجا پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله است كه مردم را سرپرستى كرد و سياست شريعت را در ميان آنها گسترش داد. آنگاه اضافه مىكند: بعضى