پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧٦ - شرح و تفسير حقيقت توحيد و عدل
شرح و تفسير حقيقت توحيد و عدل
امام عليه السلام در اين كلام كوتاه و بسيار پرمعنا دو اصل مهم دين را به عالىترين وجهى بيان مىكند: «از آن حضرت درباره توحيد و عدل سؤال شد، فرمود:
توحيد آن است كه خدا را در وهم و انديشه نياورى و عدل آن است كه او را متهم نسازى (اشاره به اينكه ذات خداوند در انديشه هيچكس نمىآيد و در تقسيم نعمتهايش عدالت و حكمت را رعايت مىفرمايد)»؛
(وَسُئِلَ عَنِ التَّوْحِيدِ وَالْعَدْلِ فَقَالَ التَّوْحِيدُ أَلَّا تَتَوَهَّمَهُ، وَالْعَدْلُ أَلَّا تَتَّهِمَهُ)
. توحيد در اينجا به معنى خداشناسى است و خداشناسى در صورتى كامل مىشود كه او را برتر از خيال و قياس و گمان و وهم بدانيم و از هرچه ديدهايم و شنيدهايم و گفتهايم فراتر بشماريم.
زيرا آنچه در وهم انسان و خيال و قياس و عقل او مىگنجد محدود است و خداوند وجودى است نامحدود از هر جهت و به همين دليل همواره بزرگان علم عقايد گفتهاند كه كنه ذات خدا بر هيچكس حتى بر انبيا و اوليا روشن نيست.
آنچه از خداوند مىدانيم صفات جلال و جمال اوست و افعال و آثارى كه صحنه جهان را پر كرده است.
به همين دليل در روايات دستور داده شده كه در ذات خدا انديشه نكنيد كه به جايى نمىرسيد.