پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٦ - شرح و تفسير رداى فخر و تكبر را بيفكن!

شك نيست كه كبر سرچشمه مفاسد بسيارى است، كسى كه خود را برتر از ديگران مى‌داند حاضر نيست به ديگران همچون يك برادر نگاه كند بلكه انتظار دارد همه در برابر او تواضع كنند و به فرمانش گوش فرادهند و چون مردم از چنين روحيه‌اى متنفرند از او فاصله مى‌گيرند در نتيجه او كينه مردم را به دل مى‌گيرد و آن‌ها را حق‌نشناس مى‌پندارد و گاه همين امر سبب مى‌شود در حق ديگران ظلم و ستم كند.

كار كبر و غرور گاه به جايى مى‌رسد كه انسان تسليم حرف حق نمى‌شود و حتى از اطاعت فرمان خدا سرپيچى مى‌كند و به دره كفر سقوط مى‌نمايد همان‌گونه كه شيطان براثر كبر و غرورش به چنين سرنوشتى گرفتار شد.

اين سخن را با حديثى از امام صادق عليه السلام و آيه‌اى از قرآن مجيد پايان مى‌دهيم.

يكى از ياران امام عليه السلام به نام عمر بن يزيد خدمتش عرض كرد: ما غذاى خوب مى‌خوريم و بوى خوش و عطريات استعمال مى‌كنيم و سوار بر مركب باارزش مى‌شويم و گاهى خادم ما نيز به‌دنبال ما مى‌آيد آيا اين واقعاً مصداق تجبر و تكبر است كه من همه آن را ترك كنم؟

امام عليه السلام مدتى سكوت نمود در حالى كه به زمين نگاه مى‌كرد. سپس فرمود:

«إِنَّمَا الْجَبَّارُ الْمَلْعُونُ مَنْ غَمَصَ النَّاسَ وَجَهِلَ الْحَق‌

؛ جبار و متكبر ملعون، كسى است كه با مردم «با غمص» برخورد كند و حق را نشناسد».

آن مرد عرض كرد: اما من هرگز حق را انكار نمى‌كنم ولى نمى‌دانم غمص چيست؟ امام عليه السلام فرمود:

«مَنْ حَقَّرَ النَّاسَ وَ تَجَبَّرَ عَلَيهِمْ فَذَلِكَ الْجَبَّارُ

؛ كسى كه مردم را كوچك بشمارد و خود را برتر از آن‌ها بداند، كه اين شخص جبار است». [١]

قرآن مجيد نيز در تعبير تكان‌دهنده‌اى مى‌فرمايد: « «تِلْكَ الدَّارُ الْآخِرَةُ نَجْعَلُهَا لِلَّذِينَ لَايُرِيدُونَ عُلُوّاً فِى الْأَرْضِ وَلَا فَسَاداً وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ»؛ آن سراى آخرت را

[١]. كافى، ج ٢، ص ٣١١، ح ١٣.