پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٥٠ - شرح و تفسير تضاد شخصيت با شهوات سركش
هواى نفس است چراكه انسان را از حق بازمىدارد:
«أَمَّا اتِّبَاعُ الْهَوَى فَإِنَّهُ يصُدُّ عَنِ الْحَقِ». [١]
در حديثى از امام جواد عليه السلام مىخوانيم:
«رَاكِبُ الشَّهَوَاتِ لَاتُسْتَقَالَ لَهُ عَثْرَةٌ
؛ آنكس كه بر مركب شهوات سوار شود لغزشهايش قابل جبران نيست». [٢]
اصولًا هنگامى كه پاى شهوتپرستى به ميان آيد حجابى بر عقل افتاده و حاكميت عقل كنار مىرود و هنگامى كه زمام امور انسان از عقل سلب شود و به دست شهوات بيفتد هرگونه بدبختى يا خطرى براى او فراهم شود جاى تعجب نيست.
در اين زمينه آيات و روايات، فراوان است و اين سخن را با سخنى از اميرمؤمنان على عليه السلام كه در غررالحكم آمده است پايان مىدهيم:
«الْعَقْلُ صَاحِبُ جَيشِ الرَّحْمَنِ وَ الْهَوَى قَائِدُ جَيشِ الشَّيطَانِ وَ النَّفْسُ مُتَجَاذِبَةٌ بَينَهُمَا فَأَيهُمَا غَلَبَ كَانَتْ فِى حَيزِهِ
؛ عقل داراى لشكر الهى است و هواى نفس فرمانده لشكر شيطان است و انسان در ميان اين دو قرار دارد هركدام غالب شود انسان در اختيار او قرار مىگيرد». [٣]
همين معنا با عبارت شيواى ديگرى از آن حضرت نقل شده است، فرمود:
«الْعَقْلُ وَ الشَّهْوَةُ ضِدَّانِ وَ مُؤَيدُ الْعَقْلِ الْعِلْمُ وَ مُزَينُ الشَّهْوَةِ الْهَوَى وَ النَّفْسُ مُتَنَازَعَةٌ بَينَهُمَا فَأَيهُمَا قَهَرَ كَانَتْ فِى جَانِبِهِ
؛ عقل و شهوت ضد يكديگرند. عقل را علم يارى مىكند و شهوت را هواى نفس زينت مىدهد و روح انسانى در ميان اين دو در كشمكش است هركدام از اين دو پيروز شود انسان در كنار آن قرار مىگيرد». [٤]
[١]. بحارالانوار، ج ٦٧، ص ٧٥، ح ٣.
[٢]. همان، ص ٧٨، ح ١١.
[٣]. غررالحكم، ح ٣٠٤.
[٤]. همان، ح ٤٤٨. در ذيل حكمت شماره ٢ نيز مطالبى در اين زمينه داشتيم.