پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٧٢ - ١ غلات و مفرطين چه كسانى هستند؟

دارد و آن را آشكار مى‌سازد.

در كتاب قاموس آمده است: نواصب و اهل نصب كسانى بودند كه بغض و عداوت على عليه السلام را دين خود مى‌شمردند، و به آن‌ها ناصبى مى‌گفتند چون با آن حضرت عداوت و دشمنى داشتند (و يكى از معانى نصب، عداوت و دشمنى است).

همين معنى در كتاب لسان العرب نيز آمده است.

در واقع ناصبى‌ها در طرف تفريط در مقابل غاليان بوده‌اند گرچه ظهور و بروز شديد آن‌ها در عصر اميرمؤمنان على عليه السلام بود ولى در زمان پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز ناصبى‌هايى بودند كه با پيغمبر صلى الله عليه و آله دشمنى مى‌ورزيدند و ظاهراً در ميان مسلمين و صحابه بودند. غالباً عداوت خود را مخفى مى‌داشتند ولى گاه آشكار مى‌ساختند. همانگونه كه در سوره منافقين آيات ٧ و ٨ درباره آن‌ها آمده است:

« «هُمُ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَاتُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا وَللَّهِ خَزَائِنُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَكِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَايَفْقَهُونَ* يَقُولُونَ لَئِنْ رَّجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ وَللَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ»؛ آن‌ها كسانى هستند كه مى‌گويند: «به افرادى كه نزد پيامبر خدا هستند انفاق نكنيد تا پراكنده شوند» (غافل از اين كه) خزاين آسمان‌ها و زمين از آنِ خداست، ولى منافقان نمى‌فهمند.* آن‌ها مى‌گويند: «اگر به مدينه بازگرديم، عزيزان، ذليلان را بيرون مى‌كنند!» در حالى كه عزّت مخصوص خدا و پيامبر او و مؤمنان است؛ ولى منافقان نمى‌دانند».

به يك معنا مى‌توان گفت كه ظهور ناصبى‌ها به صورت آشكار از جنگ جمل شروع شد و سپس در داستان حكمين تشديد گرديد و در جنگ نهروان به اوج خود رسيد بعداً نيز به‌وسيله دارودسته معاويه در شام قوت گرفت و تا آن‌جا كه در تواريخ آمده است هفتاد سال بر منابر- نعوذبالله- سبّ و لعن على عليه السلام مى‌كردند.