پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٣ - شرح و تفسير سرچشمه تمام عيوب

سوءظن به خدا نداشت انفاق مى‌كرد و به وعده‌هاى الهى دل‌خوش بود.

البته بخل درجاتى دارد و تمام صفاتى كه گفته شد مربوط به تمام درجات نيست هرچه شديدتر باشد آثار سوئش بيشتر است.

حقيقت بخل آن است كه انسان نخواهد ديگرى از اموال يا موقعيت او و يا علم او برخوردار شود.

دانشمندان براى بخل انواع و اقسامى شمرده‌اند. كمترين آن اين است كه انسان نخواهد ديگران از امكانات او استفاده كنند و بالاترين آن اين است كه نخواهد ديگران از اموال يكديگر، يا از اموال خودشان بهره‌مند گردند و گاه بخل به‌قدرى شديد مى‌شود كه انسان دربرابر خويشتن هم بخيل مى‌گردد و حاضر نيست خودش از امكاناتش بهره‌مند شود.

قرآن مجيد بخيلان را به عذاب خواركننده تهديد كرده است، مى‌فرمايد:

« «الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَاباً مُّهِيناً»؛ آن‌ها كسانى هستند كه بخل مى‌ورزند، و مردم را به بخل دعوت مى‌كنند، و آنچه را كه خداوند از فضل (و رحمت) خود به آن‌ها داده، كتمان مى‌نمايند. (اين عمل، در حقيقت از كفرشان سرچشمه گرفته؛) و ما براى كافران، عذاب خواركننده‌اى آماده كرده‌ايم». [١]

قابل توجه اين‌كه خداوند اينگونه افراد را جزء كافران شمرده است.

در احاديث اسلامى نكوهش‌هاى زيادى درباره بخل و بخيل آمده است ازجمله در حديثى كه در غررالحكم از امام اميرمؤمنان عليه السلام نقل شده است مى‌خوانيم:

«البُخلُ يُذِلّ مُصاحِبَه وَيُعِزّ مُجانِبَهُ‌

؛ بخل، صاحبش را ذليل و بيگانه از او را عزيز مى‌كند». [٢]

[١]. نساء، آيه ٣٧.

[٢]. غررالحكم، ح ٦٥٥٣.