پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٨٥ - ١ شأن ورود اين گفتار حكيمانه

نكته‌ها

١. شأن ورود اين گفتار حكيمانه‌

در بعضى از كتب، شأن ورودى براى اين سخن حكيمانه ذكر شده است و آن اين‌كه اميرمؤمنان على عليه السلام شب‌هاى ماه رمضان گروهى از مؤمنان را دعوت مى‌كرد و با افطار از آن‌ها پذيرايى مى‌نمود ولى با آن‌ها غذا نمى‌خورد (ظاهراً علتش اين بود كه غذاى امام عليه السلام غذاى ساده‌ترى بود) هنگامى كه مراسم افطار پايان مى‌گرفت براى آن‌ها خطبه مى‌خواند و موعظه مى‌كرد.

شبى از شب‌ها هنگامى كه غذا مى‌خوردند سخن از شعرا به ميان آمد.

هنگامى كه از غذا خوردن فارغ شدند امام عليه السلام براى آن‌ها خطبه‌اى خواند و در ضمن خطبه‌اش چنين فرمود:

«اعْلَمُوا أَنَّ مِلَاكَ أَمْرِكُمُ الدِّينُ وَ عِصْمَتَكُمُ التَّقْوَى وَزِينَتَكُمُ الْأَدَبُ وَ حُصُونَ أَعْرَاضِكُمُ الْحِلْم‌

؛ بدانيد ملاك كار شما دين است و مايه نگهدارى شما تقواست، زينت شما ادب و حافظ آبروى شما علم است».

سپس امام عليه السلام رو به ابوالاسود كرد و فرمود: درباره چه موضوعى بحث مى‌كرديد؟ (گفتگويشان درباره مقايسه شاعران با يكديگر بود) آنگاه فرمود: بگو ببينم كدام‌يك از شاعران تواناتر است؟ عرض كرد: اى اميرمؤمنان! ابوداود ايادى. (و بعضى از اشعار آن را به عنوان گواه ذكر كرد).

امام عليه السلام فرمود: چنين نيست. عرض كردند: چه كسى در نظر شما از ديگران برتر است؟ امام عليه السلام فرمود:

«لَوْ رُفِعَتْ لِلْقَوْمِ غَايةٌ فَجَرُوا إِلَيهَا مَعاً عَلِمْنَا مِنَ السَّابِقِ مِنْهُم‌

؛ اگر براى آن‌ها ميدان مسابقه‌اى تهيه مى‌شد و همگى در آن مسابقه واحد شركت مى‌كردند تا به هدف برسند مى‌دانستيم كدام‌يك از آن‌ها تواناترند».

سپس افزود:

«وَ لَكِنْ إِنْ يكُنْ فَالَّذِى لَمْ يقُلْ عَنْ رَغْبَةٍ وَ لَارَهْبَة

؛ ولى اگر بنا شود انتخابى صورت گيرد برترين آن‌ها كسى است كه نه به‌دليل علاقه (به مالى) شعر سروده و نه از ترس كسى».