پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٢٩ - شرح و تفسير دوستان پرتكلّف
را به زحمت بيفكند و گاه حتى وسايل منزل خود را براى اين كار بفروشد چنين دوست خودخواهى لايق دوستى نيست.
اولياء اللَّه و پيروان آنها هميشه اين دستور را در نظر داشتند و دربرابر دوستان خود بىتكلف بودند، بهسادگى از آنها پذيرايى مىكردند و با آنها انس مىگرفتند.
به عكس، كسانى در گذشته و بهخصوص امروز بوده و هستند كه اگر دوستشان پذيرايى سنگين و پرخرجى از آنها نكند آن را دليل بر اهانت مىدانند و از او فاصله مىگيرند، در پشت سر گله مىكنند و در پيش او گاه اظهار مىدارند.
در مجموع، تكلف در پذيرايى از دوستان، عيوب زيادى دارد كه به چهار عيب آن بهخصوص مىتوان اشاره كرد:
نخست اينكه سبب مىشود دوستان، كمتر يكديگر را ملاقات كنند زيرا تشريفات پردردسر به آسانى قابل تكرار نيست.
دوم اينكه طرف مقابل ممكن است توانايى پذيرايى به آن شكل را نداشته باشد و سبب شرمندگى او در آينده شود.
سوم اينكه از سادهزيستى كه مورد تأكيد اسلام است دور مىشوند.
چهارم اينكه اينگونه پذيرايىها غالباً توأم با خودنمايى و رياكارى است كه با روح تعليمات اسلامى سازگار نيست.
البته تكلف گرچه غالباً در نحوه پذيرايىهاست ولى ممكن است آداب ديگر را نيز شامل شود مانند چگونگى تعارفها و جلوس در مقابل يكديگر و ساير امورى كه در ديدار دوستان انجام مىشود.
ابن ابىالحديد در اينجا به داستانى تاريخى اشاره مىكند كه از جهاتى قابل توجه است. مىگويد: از حسن بن سهل (وزير مأمون) نقل شده كه گفت: روزى