پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٩ - نكته صفات اخلاقى كليدى

مى‌شود و گاه انسان به‌صورت ديوانه‌اى درمى‌آيد كه هر كار خلافى را ممكن است انجام دهد.

و از همه فراتر حب افراطى به دنياست كه انسان را وادار به هر كار زشتى مى‌كند تا به هدف و مقصود خود كه مال و مقام و جاه و جلال مادى است برسد.

به همين دليل در روايت معروف نبوى آمده است:

«حُبُّ الدُّنْيا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَة». [١]

در حديث مشروح‌ترى از امام على بن الحسين عليه السلام كه در ذيل حكمت ٣٧١ آورديم مى‌خوانيم كه امام عليه السلام بعد از آنى كه تكبر و حرص و حسد را سرچشمه گناهان ديگر مى‌شمرد در پايان مى‌فرمايد:

«فَاجْتَمَعْنَ كُلُّهُنَّ فِى حُبِّ الدُّنْيا فَقَالَ الْأَنْبِياءُ وَ الْعُلَمَاءُ بَعْدَ مَعْرِفَةِ ذَلِكَ حُبُّ الدُّنْيا رَأْسُ كُلِّ خَطِيئَة

؛ همه اين‌ها در حب دنيا جمع است و لذا پيغمبران و (بعد از آنها) دانشمندان با مشاهده اين معنا گفته‌اند: حب دنيا سرچشمه همه گناهان است». [٢]

اين درمورد صفات زشت است كه جنبه كليدى دارد. درمورد اخلاق فضيله و صفات برجسته نيز همان معنا صادق است. حب آخرت و عشق به پروردگار و خوف از نافرمانى خداوند سرچشمه همه نيكى‌هاست همان‌گونه كه در حديثى از معصومين عليهم السلام آمده است:

«أَنَّ أَصْلَ كُلِّ خَيرٍ فِى الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ شَى‌ءٌ وَاحِدٌ وَ هُوَ الْخَوْفُ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى‌

؛ ريشه هر نيكى در دنيا و آخرت يك چيز است و آن ترس از نافرمانى خداوند است». [٣]

همچنين در برابر احاديث سابق كه از امام حسن عسكرى و امام باقر و امام سجاد عليهم السلام درباره حب دنيا نقل كرديم در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم:

«جُعِلَ الْخَيرُ كُلُّهُ فِى بَيتٍ وَ جُعِلَ مِفْتَاحُهُ الزُّهْدَ فِى الدُّنْيا

؛ تمام نيكى‌ها و خيرات در اتاقى نهاده شده و كليد آن زهد در دنياست». [٤]

[١]. بحارالانوار، ج ٥١، ص ٢٥٨.

[٢]. كافى، ج ٢، ص ١٣١، ح ١١.

[٣]. مستدرك الوسائل، ج ١١، ص ٢٣٥، ح ٢٦.

[٤]. كافى، ج ٢، ص ١٢٨، ح ٢.