پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٢ - شرح و تفسير بدترين بلاها
صحت بدن تقواى قلب حاصل مىشود»؛
(ألَا وَ إِنَّ مِنْ صِحَّةِ الْبَدَنِ تَقْوَى الْقَلْبِ)
. اشاره به اينكه عقل سالم و اخلاق خوب از سلامت جسم سرچشمه مىگيرد يا به تعبير ديگر انسانى كه ازنظر جسمى سالم نباشد زمينههاى بىتقوايى ممكن است در وى حاصل شود.
ولى بايد توجه داشت كه اين جمله به اين صورت در تمام نسخههاى اصلى نهجالبلاغه كه به دست ما رسيده، نيامده است بلكه در همه نسخههاى معروف به اين صورت نقل شده است:
«وَأَفْضَلُ مِنْ صِحَّةِ الْبَدَنِ تَقْوَى الْقَلْب
؛ بهتر از صحت بدن تقواى قلب است».
به اين ترتيب جمله مزبور هماهنگ با جملههاى قبل از آن مىشود كه امام عليه السلام درباره اهميت تقواى الهى و فضايل اخلاقى و برترى آن بر مال و ثروت و سلامت تن بيان فرموده است. در حالى كه جمله مزبور بهصورت اول هيچ هماهنگىاى با جملههاى قبل ندارد و بعيد نيست كه صبحى صالح كه اين نسخه را انتخاب كرده اشتباه نموده باشد.
مرحوم علامه مجلسى نيز در بحارالانوار به نقل از نهجالبلاغه جمله مزبور را بهصورت دوم آورده است كه نشان مىدهد نسخه نهجالبلاغهاى كه نزد ايشان بوده به همين صورت بوده است. [١]
در نهجالبلاغهاى كه اخيراً از طرف سازمان اوقاف جمهورى اسلامى منتشر شده و در مقدمه آن تصريح شده كه در تحقيق عبارات نهجالبلاغه به چهار نسخه قديمى موجود در كتابخانههاى مهم مربوط به زمانى كه نزديك به زمان مرحوم سيد رضى بوده اعتماد شده است نيز جمله بالا بهصورت دوم يعنى
«وَأَفْضَلُ مِنْ صِحَّةِ الْبَدَنِ تَقْوَى الْقَلْب»
آمده است. بنابراين احتمال اشتباه صبحى صالح بسيار قوى به نظر مىرسد. به خصوص اينكه در مصادر نهجالبلاغه نيز به همين
[١]. بحارالانوار، ج ٧٨، ص ١٧٥، ح ١٢.