پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٧ - ٤٠٤ وَقَدْ سُئِلَ عَنْ مَعْنَى قَوْلِهِمْ «لَا حَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ» إِنَّا لَانَمْلِكُ مَعَ اللَّهِ شَيْئاً، وَ لَانَمْلِكُ إِلَّا مَا مَلَّكَنَا؛ فَمَتى مَلَّكَنَا مَا هُوَ أَمْلَكُ بِهِ مِنَّا كَلَّفَنَا، وَ مَتَى أَخَذَهُ مِنَّا وَضَعَ تَكْلِيفَهُ عَنَّا

٤٠٤ وَقَدْ سُئِلَ عَنْ مَعْنَى قَوْلِهِمْ: «لَا حَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ»: إِنَّا لَانَمْلِكُ مَعَ اللَّهِ شَيْئاً، وَ لَانَمْلِكُ إِلَّا مَا مَلَّكَنَا؛ فَمَتى مَلَّكَنَا مَا هُوَ أَمْلَكُ بِهِ مِنَّا كَلَّفَنَا، وَ مَتَى أَخَذَهُ مِنَّا وَضَعَ تَكْلِيفَهُ عَنَّا.

امام عليه السلام‌ در پاسخ سؤالى درباره معناى «لا حول و لا قوة الا بالله» چنين‌ فرمود:

ما در برابر خداوند با مالكيت او شريك نيستيم بلكه ما چيزى را مالك نيستيم جز آنچه او به ما تمليك كرده و هرگاه قدرت يا مالى را به ما ببخشد- در حالى كه او از ما به آن مال سزاوارتر است- ما را مكلف به وظايفى (درباره آن) فرموده و هرگاه آن را از ما باز پس گيرد تكليفش را نيز از ما برداشته است. [١]

[١]. سند گفتار حكيمانه:

در مصادر نهج‌البلاغه آمده است كه مضمون اين گفتار حكيمانه در كتاب تحف العقول (كه پيش از نهج‌البلاغه تأليف شده) در لابه‌لاى سؤالاتى كه عباية بن ربعى اسدى از حضرت كرد آمده است. (مصادر نهج‌البلاغه، ج ٤، ص ٢٨٧). (و عبارت تحف العقول چنين است كه امام عليه السلام در تفسير «لا حَولَ وَلا قوّةَ إلّابِاللَّه» فرمود: «لا حَولَ عَن مَعاصِى اللَّه إلّابِعِصمَةِ اللَّه و لا قوّة لنا على طاعةِ اللَّه إلّابعَونِ اللَّه قال: فَوَثَب عَباية فقبّل يدَيه و رِجليه». تحف العقول، در كلمات امام هادى عليه السلام از اميرمؤمنان على عليه السلام، ص ٤٦٨).