پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٨ - شرح و تفسير هر چه هست از اوست!

شرح و تفسير هر چه هست از اوست!

به نظر مى‌رسد- همانگونه كه بعضى از شارحان نهج‌البلاغه استنباط كرده‌اند [١]- شخصى كه معناى «لا حول و لا قوّة إلّاباللّه» براى او مفهوم نبود و گرفتار شبهه جبر شده بود سؤالى در اين باره از حضرت كرد و امام عليه السلام براى رفع شبهه او سه جمله بيان فرمود.

نخست فرمود: «ما در برابر مالكيت خداوند مالك چيزى نيستيم»؛

(وَ قَدْ سُئِلَ عَنْ مَعْنَى قَوْلِهِمْ «لَا حَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ»-: إِنَّا لَانَمْلِكُ مَعَ اللَّهِ شَيْئاً)

. بنابراين مالك اصلى خداست و هيچ‌كس استقلال در مالكيت ندارد و به تعبير ديگر، توحيد در مالكيت، يكى از شاخه‌هاى توحيد افعالى است كه بدون اعتقاد به آن توحيد انسان كامل نمى‌شود.

سپس در جمله دوم مى‌افزايد: «بلكه ما چيزى را مالك نيستيم جز آنچه او به ما تمليك كرده است»؛

(وَ لَانَمْلِكُ إِلَّا مَا مَلَّكَنَا)

. بنابراين مالكيت ما از ذات پاك او سرچشمه مى‌گيرد؛ آنچه اراده كند به ما مى‌دهد و آنچه را اراده كند باز پس مى‌گيرد و به تعبير ديگر، مالكيت ما نسبت به مالكيت خداوند مالكيت طولى است نه مالكيت عرضى.

آنگاه در جمله سوم مى‌فرمايد: «هرگاه او چيزى را به ما تمليك كند كه‌

[١]. مرحوم محقق كمره‌اى در شرح نهج‌البلاغه خود اين سخن را آورده است.