پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥١ - شرح و تفسير حقوق متقابل پدر و فرزند

طلاق بده و يا اين‌كه پسر تجارت پرسودى با شريكى دارد و پدر از شريك ناراحت باشد و به پسر بگويد كه به شراكت خود خاتمه بده.

در اين‌گونه موارد دليلى بر وجوب اطاعت پدر هرچند معصيت خدا نيست، نداريم. زيرا اطلاقات ادله از اين‌گونه مصاديق منصرف است و بيشتر ناظر به احترام پدر در مسائل مورد نياز او يا مرتبط با اوست.

البته مسأله احترام به پدر و برخورد خاضعانه و متواضعانه با او و مصاحبت به معروف هرچند مسلمان نباشد مسأله جداگانه‌اى است كه در آيات قرآن به آن اشاره شده است آن‌جا كه مى‌فرمايد: « «وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيراً»؛ و بال‌هاى تواضع خويش را از محبّت و لطف، در برابر آنان فرود آر! و بگو: «پروردگارا! همان‌گونه كه آن‌ها مرا در كوچكى تربيت كردند، مشمول رحمتشان قرار ده!». [١]

و در سوره لقمان مى‌فرمايد: « «وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلى أَنْ تُشْرِكَ بِى مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبْهُمَا فِى الدُّنْيَا مَعْرُوفاً»؛ و هرگاه آن دو، تلاش كنند كه تو چيزى را همتاى من قرار دهى، كه از آن آگاهى ندارى (بلكه مى‌دانى باطل است)، از ايشان اطاعت مكن، ولى با آن دو در دنيا به‌طرز شايسته‌اى رفتار كن». [٢]

اين آيات و مانند آن كه در قرآن مجيد آمده به خوبى نشان مى‌دهد كه تا چه حد حق پدر و مادر زياد است و تا چه‌اندازه احترام آن‌ها بر فرزندان لازم مى‌باشد.

سپس امام عليه السلام به‌سراغ حقوق سه‌گانه فرزند بر پدر رفته، مى‌فرمايد: «و حق فرزند بر پدر آن است كه نام نيك بر او نهد و ادب و تربيتش را به خوبى انجام دهد و قرآن را به او بياموزد»؛

(وَ حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ يُحَسِّنَ اسْمَهُ، وَ يُحَسِّنَ أَدَبَهُ وَ يُعَلِّمَهُ الْقُرْآنَ‌)

.______________________________

(١). اسراء، آيه ٢٤.

(٢). لقمان، آيه ١٥.