پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٢٨ - نكته صفات اخلاقى كليدى

از جمله آن‌ها دروغ است كه سرچشمه گناهان بسيارى است. رشوه‌خوارى، ظلم، غش در معامله، پايمال كردن حقوق مردم، اهانت به اشخاص و كمك به ظالمان در بسيارى از موارد با دروغ پيوند نزديك دارند. به همين دليل در روايت معروفى كه از امام حسن عسكرى عليه السلام نقل شده است مى‌خوانيم:

«جُعِلَتِ الْخَبَائِثُ فِى بَيتٍ وَ جُعِلَ مِفْتَاحُهُ الْكَذِبُ‌

؛ تمام زشتى‌ها در اتاقى گذاشته شده و درِ آن قفل است و كليد آن دروغ مى‌باشد». [١]

در روايات اسلامى شراب و مسكرات نيز از گناهان كليدى ذكر شده چراكه وقتى انسان مست شد هر كار خلاف اخلاق و هر جنايتى ممكن است از او سر بزند و لذا در ذيل روايتى مشابه روايت بالا كه از امام باقر عليه السلام نقل شده مى‌خوانيم:

«إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ لِلشَّرِّ أَقْفَالًا وَ جَعَلَ مَفَاتِيحَ تِلْكَ الْأَقْفَالِ الشَّرَابَ وَ الْكَذِبُ شَرٌّ مِنَ الشَّرَابِ‌

؛ خداوند متعال براى شر و زشتى‌ها قفل‌هايى گذاشته و كليدهاى آن قفل‌ها را شراب قرار داده و دروغ از شراب هم بدتر است». [٢]

روشن است كه يك عامل مهم بازدارنده در برابر زشتى‌ها عقل است و شراب عقل انسانى را از كار مى‌اندازد و او را آماده هر زشتى‌اى مى‌كند.

درمورد صفت رذيله بخل نيز حديثى از امام عليه السلام در حكمت ٣٧٨ آمده بود:

«الْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَسَاوِى الْعُيوبِ وَ هُوَ زِمَامٌ يقَادُ بِهِ إِلَى كُلِّ سُوءٍ

؛ بخل، جامع تمام عيب‌هاست و در حقيقت افسارى است كه انسان را به‌سوى هر بدى‌اى مى‌كشاند».

در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام آمده است:

«الْغَضَبُ مِفْتَاحُ كُلِّ شَرٍّ

؛ خشم، كليد همه بدى‌هاست». [٣]

زيرا روشن است كه در چنين حالتى كنترل عقل از تمام وجود انسان زايل‌

[١]. بحارالانوار، ج ٦٩، ص ٢٦٣، ح ٤٦.

[٢]. كافى، ج ٢، ص ٣٣٨، ح ٣.

[٣]. همان، ص ٣٠٣، ح ٣.