پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١٤ - شرح و تفسير بردبارى و ترك شتاب

كنيد، مبادا به گروهى، از روى نادانى آسيب برسانيد و از كرده خود پشيمان شويد!». [١]

در اين آيه ضمناً اشاره به نتيجه منفى شتاب بدون تحقيق نيز شده است و آن، آسيب رساندن به بى‌گناهان و ندامت و پشيمانى است.

در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌خوانيم:

«الْأَنَاةُ مِنَ اللَّهِ وَ الْعَجَلَةُ مِنَ الشَّيْطَانِ‌

؛ ترك شتاب از سوى خداست و عجله از شيطان است». [٢]

البته اين دستور مربوط به مواردى است كه مسائل روشن نيست و نياز به تأمل و دقت و تدبير دارد. اما هنگامى كه راه، روشن و برنامه معين باشد و ترديدى در صحت آن نباشد بايد عجله كرد و فرصت را غنيمت شمرده و به بهانه‌هاى واهى از دست نداد.

همانگونه كه در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم:

«إِذَا هَمَّ أَحَدُكُمْ بِخَيْرٍ أَوْ صِلَةٍ فَإِنَّ عَنْ يَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ شَيْطَانَيْنِ فَلْيُبَادِرْ لَايَكُفَّاهُ عَنْ ذَلِكَ‌

؛ هنگامى كه كسى از شما تصميم بر كار خير يا كمك به خويشاوند (يا غير خويشاوند) گرفت بايد عجله كند و آن را انجام دهد زيرا از طرف راست و چپ او دو شيطان حاضر مى‌شوند و او را وسوسه مى‌كنند». [٣]

در حكمت ٣٦٣ نيز آمده بود:

«مِنَ الْخُرْقِ الْمُعَاجَلَةُ قَبْلَ الْإِمْكَانِ وَالْأَنَاةُ بَعْدَ الْفُرْصَةِ

؛ عجله كردن پيش از فراهم شدن امكانات و از دست دادن امكانات، بعد از فرصت، از نادانى است».

[١]. حجرات، آيه ٦.

[٢]. بحارالانوار، ج ٦٨، ص ٣٤٠، ح ١٢.

[٣]. كافى، ج ٢، ص ١٤٣، ح ١٢.