پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٥ - شرح و تفسير بهترين ياور در برابر سفيهان
نمىكنند)؛ وهنگامىكه با لغو وبيهودگى برخورد كنند، بزرگوارانه از آن مىگذرند». [١]
امام عليه السلام در اين كلام نورانى مىفرمايد: هرگاه افراد باشخصيت در مقابل نادانى كه ناسزا مىگويد و اهانت مىكند سكوت كنند و بردبار باشند مردم به يارى آنها برمىخيزند و شخص نادان بىادب را بر سر جاى خود مىنشانند و چه بهتر كه دشمن انسان به دست ديگران تنبيه شود.
در همين كلمات قصار نهجالبلاغه در حكمت ٢٠٦ خوانديم كه امام عليه السلام فرمود:
«أَوَّلُ عِوَضِ الْحَلِيمِ مِنْ حِلْمِهِ أَنَّ النَّاسَ أَنْصَارُهُ عَلَى الْجَاهِلِ
؛ نخستين سودى كه شخص حليم از حلم خود مىبرد اين است كه مردم در برابر شخص جاهل از او حمايت مىكنند».
در حديث ديگرى كه در غررالحكم آمده همين معنى به تعبير زيباى ديگرى بيان شده است. امام عليه السلام مىفرمايد:
«وجَدتُ الحِلمَ والاحتِمالَ أنْصَرَ لِى مِن شُجعانِ الرّجال
؛ بردبارى و تحمل را ياورى بهتر از مردان شجاع يافتم». [٢]
اضافه بر اين، سكوت افراد باشخصيت در مقابل اينگونه افراد سبب مىشود خودشان شرمنده شوند و دهان فرو بندند همانگونه كه در حكمت ٢١١ آمده بود:
«وَالْحِلْمُ فِدَامُ السَّفِيه
؛ حلم و بردبارى دهانبند سفيهان است». ولى اگر افراد باشخصيت به مقابله برخيزند، هم مقام خودشان را تنزل مىدهند و هم بر آتش جهل جاهلان مىافزايند و نتيجه معكوس خواهند گرفت.
مرحوم علامه شعرانى در پاورقىهايى كه بر شرح اصول كافى مرحوم ملاصالح مازندرانى نوشته در تفسير جمله «الحلم عشيرة» چنين مىگويد: بعضى از افراد نادان چنين مىپندارند كه حلم و بردبارى نشانه ضعف است و شخص نيرومند باغيرت هرگز آزار مردم را تحملنمىكند زيرا قبول ظلم از ظلم كردن
[١]. فرقان، آيه ٧٢.
[٢]. غررالحكم، ح ٦٤٦٧.