پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٨١ - شرح و تفسير معرف كريمان
كسى كه حاتم طايى را مدح و ستايش مىكند بايد خودش سهمى از سخاوت و كرم داشته باشد.
از آن فراتر كسى كه امام بزرگوارى را به صفات برجستهاى مىستايد؛ اميرمؤمنان عليه السلام را به جود و سخاوت و شجاعت و علم و درايت و امام حسين عليه السلام را به ايثار و شهادت در راه خدا مىستايد و همچنين هر يك از ائمه عليهم السلام را به صفات برجستهاى توصيف مىكند چگونه مىتواند خودش از تمام اين اوصاف بيگانه و تهى باشد. آرى آنكس كه كرامت كريمان را مىستايد از همه شايستهتر است كه راه آنها را بپويد.
و در نقطه مقابل، بيچارهترين مردم كسانى هستند كه خوبىهاى خوبان را توصيف مىكنند اما خودشان هرگز در عمل در مسير آنها نيستند.
در حديثى كه مرحوم كلينى در كتاب كافى از امام صادق عليه السلام نقل كرده مىخوانيم:
«إِنَّ مِنْ أَشَدِّ النَّاسِ حَسْرَةً يوْمَ الْقِيامَةِ مَنْ وَصَفَ عَدْلًا ثُمَّ عَمِلَ بِغَيرِهِ
؛ شديدترين حسرتها در روز قيامت حسرت و افسوس كسى است كه از عدالتى تعريف و تمجيد كرده ولى خودش به غير آن عمل نموده است». [١]
مرحوم علامه مجلسى در جلد ٦٩ بحارالانوار بابى به عنوان «من وصف عدلا ثم خالفه الى غيره» آورده و احاديث متعددى در ذيل آن نقل كرده است.
واما بنابر صورت دوم كه در بسيارى از نسخ آمده مفهوم كلام امام عليه السلام اين است: شايستهترين مردم به كَرَم كسى است كه از دودمان كريمان باشد (و كَرَم در اعماق وجودش ريشه دوانده باشد)
«أَوْلَى النَّاسِ بِالْكَرَمِ مَنْ عَرَّقَتْ فِيهِ الْكِرَامُ»
. «عَرَّقَتْ» از ماده «عِرق» (بر وزن فكر) به معناى ريشه، گرفته شده است.
شاعر عرب نيز دراينباره مىگويد:
|
إنّا سَألنا قَومَنا فَخِيارُهُم |
مَن كانَ أفضَلَهُم أبوه الأفضَل |