پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٩ - ٤٢١ كَفَاكَ مِنْ عَقْلِكَ مَا أَوْضَحَ لَكَ سُبُلَ غَيِّكَ مِنْ رُشْدِكَ
عالمان بزرگى در فنون مختلف بودند كه گرفتار انحرافاتى شدند.
امام عليه السلام در اين گفتار حكيمانهاش انگشت روى آن شاخه از عقل گذاشته كه مايه نجات انسان در دنيا و آخرت است و هدف اصلى از آفرينش عقل همان مىباشد.
به همين دليل در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود:
«مَا قَسَمَ اللَّهُ لِلْعِبَادِ شَيئاً أَفْضَلَ مِنَ الْعَقْل
؛ خداوند در ميان بندگانش هيچ نعمتى را مهمتر از عقل تقسيم نكرده است». [١]
در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام مىخوانيم:
«مَنْ كَانَ عَاقِلًا كَانَ لَهُ دِينٌ وَمَنْ كَانَ لَهُ دِينٌ دَخَلَ الْجَنَّةَ
؛ كسى كه عاقل باشد ديندار است و كسى كه ديندار باشد وارد بهشت مىشود». [٢]
حتى ممكن است انسان در مسير حق باشد ولى چون عقل درستى ندارد ناگهان فريب هواى نفس يا شيطان و يا انسانهاى شيطانصفت را بخورد و از راه منحرف گردد.
ازاينرو رسول خدا صلى الله عليه و آله در حديثى مىفرمايد:
«إِذَا بَلَغَكُمْ عَنْ رَجُلٍ حُسْنُ حَالٍ فَانْظُرُوا فِى حُسْنِ عَقْلِهِ فَإِنَّمَا يجَازَى بِعَقْلِهِ
؛ هنگامى كه به شما خبر برسد كه فلان شخص داراى حالت خوبى (و در مسير اطاعت) است، به آن قناعت نكنيد و نگاه به خوبى عقل او كنيد چراكه جزاى اعمال به مقدار عقل است». [٣]
در حديث ديگرى كه در تحفالعقول آمده مىخوانيم: جمعى در حضور پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بودند. مردى نصرانى از اهل نجران كه داراى بيان خوب و وقار و هيبتى بود وارد مدينه شده بود. به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كردند: چقدر اين مرد نصرانى عاقل و هشيار است. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: چنين نگوييد. عاقل كسى
[١]. كافى، ج ١، ص ١٢، ح ١١.
[٢]. همان، ص ١١، ح ٦.
[٣]. همان، ص ١٢، ح ٩.