پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٣١ - شرح و تفسير دوستان پرتكلّف

و به آنچه در خانه وجود دارد كفايت كن اما اگر كسى را دعوت كردى از چيزى در خدمت به او فروگذار مكن همان‌گونه كه من در اين دو جلسه با تو رفتار كردم. سپس اين جمله را افزود: معناى مروت همين است. [١]

البته عمرو بن مسعده در جلسه دوم مرتكب تكلف شده و مصداق كلام امام عليه السلام نيست ولى شايد هدف او اين بوده است كه كمبودها و اهانت‌هاى ظاهرى جلسه اول را بدين وسيله جبران كند و از دل ميهمان خود بيرون سازد.

مرحوم علامه شوشترى در شرح اين عبارت، حديثى از ابن قتيبه دينورى در عيون الاخبار نقل مى‌كند كه اين بحث را با آن حديث پايان مى‌دهيم. مى‌گويد:

مردى على عليه السلام را به مهمانى دعوت كرد. امام عليه السلام فرمود:

«نَأتِيكَ على أن لا تَتَكلَّف ما لَيسَ عِندَك ولا تَدَّخِرَ عنّا ما عِندَك وكانَ يقولُ: شَرُّ الإخوانِ مَن تُكلّفَ لَهُ‌

؛ ما دعوت تو را اجابت مى‌كنيم و نزد تو خواهيم آمد به شرط اين‌كه براى چيزى كه نزد تو نيست تكلف نكنى و از آنچه نزد توست دريغ نورزى» و مى‌فرمود:

«بدترينِ دوستان، دوستى است كه براى او خود را به تكلف و مشقت بيندازى». [٢]

[١]. شرح نهج‌البلااغه ابن ابى‌الحديد، ج ٢٠، ص ٢٤٩.

[٢]. شرح نهج‌البلاغه علامه شوشترى، ج ١٣، ص ٤٣٨.