پيام امام امير المومنين(ع) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٥ - ٤٠٦ مَا أَحْسَنَ تَوَاضُعَ الْأَغْنِيَاءِ لِلْفُقَرَاءِ طَلَباً لِمَا عِنْدَ اللَّهِ! وَ أَحْسَنُ مِنْهُ تِيهُ الْفُقَرَاءِ عَلَى الْأَغْنِيَاءِ اتِّكَالًا عَلَى اللَّهِ

آرى، تواضع از سوى هر كسى زيباست ولى از سوى اغنيا و ثروتمندان زيباتر است چراكه نشان مى‌دهد آن‌ها به‌سبب ثروت، بر مركب غرور سوار نشده‌اند و خود را گم نكرده‌اند و اين فضيلت بزرگى است كه به‌هنگام فزونى نعمت‌هاى الهى، انسان خود را فراموش نكند.

از اين گذشته، اغنيا نبايد فراموش كنند كه همه اموال و ثروت‌ها از آنِ خداست و همه ما نمايندگان و خلفاى او در استفاده از آن اموال هستيم همان‌گونه كه قرآن مجيد مى‌گويد: « «وَأَنْفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُمْ مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ»؛ انفاق كنيد از آنچه خداوند شما را نماينده خود در آن قرار داده است». [١]

آنگاه امام عليه السلام به‌سراغ جمله دوم رفته، چنين مى‌فرمايد: «و از آن بهتر بى‌اعتنايى و بزرگ‌منشى مستمندان در برابر اغنيا براى تكيه كردن بر خداست»؛

(وَ أَحْسَنُ مِنْهُ تِيهُ الْفُقَرَاءِ عَلَى الْأَغْنِيَاءِ اتِّكَالًا عَلَى اللَّهِ‌)

. «تيه» در لغت به دو معنا آمده است: نخست، سرگردانى؛ همان‌گونه كه خداوند در قرآن مجيد درباره قوم بنى‌اسرائيل و سرگردانى آن‌ها در صحراى سينا به مدت چهل سال مى‌فرمايد: «أَرْبَعِينَ سَنَةً يَتِيهُونَ فِى الْأَرْضِ». [٢]

و معناى ديگر، تكبر و بزرگ‌منشى و بى‌اعتنايى است و در كلام امام عليه السلام منظور، معناى دوم است.

روشن است كه اگر نيازمندان دست حاجت به‌سوى اغنيا دراز كنند و خود را در برابر آنان ذليل و خوار نمايند از يك‌سو شخصيت خود را پايمال كرده‌اند و از سوى ديگر به جاى اين‌كه به خدا پناه ببرند به غير خدا پناه برده‌اند و اين نوعى شرك خفى است.

به همين دليل در كلام حكيمانه ٢٢٨ آمده بود:

«مَنْ أَتَى غَنِياً فَتَوَاضَعَ لَهُ لِغِنَاهُ ذَهَبَ ثُلُثَا دِينِهِ‌

؛ كسى كه به‌سراغ ثروتمندى براى ثروتش برود و در برابر او

[١]. حديد، آيه ٧.

[٢]. مائده، آيه ٢٦.